مصوبه دويست و نودو ششمين جلسه كميسيون معين شوراي عالي آموزش و پرورش مورّخ 12/6/1382

مصوبه دويست و نودو ششمين جلسه كميسيون معين شوراي عالي آموزش و پرورش مورّخ 12/6/1382

موضوع : دستورالعمل ارزشيابي توصيفي دانش آموزان دوره ابتدايي

(طرح آزمايشي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي)

---

 

مقدّمه :

به استناد مصوبه ششصد و هفتاد و نهمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش مورخ 30/8/81 ، دستورالعمل تغيير مقياس كمّي (20- -) به مقياس كيفي (ارزشيابي توصيفي) با عنايت به رويكرد هاي نوين در فرآيند ياددهي - يادگيري و شيوه هاي اثر بخش ارزشيابي ، جهت اجراي آزمايشي دوره ابتدايي به شرح زير ابلاغ مي شود:

 

هدف :

 1- ارزشيابي توصيفي و تشريح جريان پيشرفت تحصيلي و تربيتي (تلاش و عملكرد ) دانش آموزان به منظور اصلاح روند ياددهي - يادگيري در كلاس درس.

 2- ارتقاي سطح بهداشت رواني از طريق كاهش نقش ارزشيابي پاياني و مقياس كمي در سرنوشت تحصيلي دانش آموزان

 3-تــــوجه به حيطه هاي مختلف شخصيت دانش آموز در ابعاد عاطفي ، اجتماعي ، جسماني و سطوح بالاي حيطه شناختي

---

 

ماده 1 - ارزشيابي در دوره ابتدايي در طول سال تحصيلي به طور پيوسته با استفاده از روشهاي به طور پيوسته با استفاده از روشهاي فرايندي و عملكردي و ابزارهايي مانند پوشه كار ، سياهه رفتار ، آزمونهاي و تكاليف درسي ، برگ ثبت مشاهدات و فعّاليّتهاي داخل و خارج از كلاس اعم از فردي يا گروهي و نظاير آن انجام مي گيرد .

 

ماده 2 - در هــــــر سال تحصيلي وضعيت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان حداقل طي دو مرحله با توصيف ميزان تلاش و عملكرد آنان به دانش آموزان و اوليا, آنها اعلام مي شود . به گونه اي كه ميزان تلاش و عملكرد آنان را توصيف نمايد.

 

ماده 3 - دانش آموزاني كه در كلاس درس حضور يافته و به انجام تكاليف و فعاليتهاي ياددهي - يادگيري مبادرت ورزيده اند بنابر گزارش معلم در پايان سال تحصيلي به پايه بالاتر ارتقا, مي يابند.

 

ماده 4-در صورتي كه به تشخيص معلم و با توجه به ارزشيابي هاي به عمل آماده در طول سال تحصيلي ، دانش آموزي در دستيابي به اهداف و انتظارات پايه ، نياز به فعاليت هاي بيشتري داشته باشد ، راه كارهاي جبراني براي بهبود پيشرفت تحصيلي و تربيتي وي با همكاري اولياي مدرسه و والدين اعمال مي شود.

تبصره - منظور از راه كارهاي جبراني انجام اقداماتي است كه معمولاَ در طول سال يا قبل از آغاز سال تحصيلي بعد به اجرا در مي آيد تا پيشرفت تحصيلي دانش آموزان بهبود يابد.

 

ماده 5- در شرايط خاص ، دانش آموزي كه پس از اعمال راه كارهاي جبراني بر اساس ارزشيابي هاي به عمل آمده به تشخيص معلم به اهداف و انتظارات پايه تحصيلي مربوط دست نيافت توسط معلم مربوط همراه با پرونده تحصيلي به شوراي معلمان معرفي مي شود. اين شورا نظر خود را به شوراي مدرسه جهت تصميم گيري نهايي در مورد ارتقا, يا عدم ارتقا, دانش آموز اعلام خواهد كرد .

 

ماده 6 - تصميم گيري در مورد جابجايي دانش آموز و تعيين راهكارهاي جبراني ، توسط شوراي مدرسه انجام مي شود

 

ماده 7 - چگونگي تكميل گزارش پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش آموز در دروس مختلف و ويژگي هاي عمومي ، نحوه بكارگيري ابزارها كه به عنوان راهنما براي معلم تلقي مي شود در جزوه راهنماي ارزشيابي توصيفي ، توسط معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي با همكاري سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي ارائه مي شود.

تبصره : نحوه ثبت و نگهداري مدارك تحصيلي و دفتر ثبت گزارش پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان توسط معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي تهيه و ابلاغ خواهد شد .

 

ماده 8 – اين آيين نامه در سال تحصيلي 83-82 به صورت آزمايشي در تعداد محدودي از كلاس هاي پايه اول ابتدايي و در تعدادي از استانها قابل اجرا خواهد بود .

 

ماده 9 – اين آيين نامه براي مدارس مجري طرح آزمايشي جايگزين آيين نامه امتحانات دوره هاي ابتدايي و راهنمايي مصوب ششصد و سي و سومين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش مورخ 30/12/1377 خواهد بود .

 

 

تسلیت

حسین استاد مکتب عشق

ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان بر  مکتب نشینان عشق  تسلیت عرض می نمائیم

گردهمایی طرح ارزشیابی توصیفی 1

 جلسه دیروز به خوبی و با حضور اکثریت مجریان طرح اجرا گردید که مفید ترین قسمت گردهمایی بازدید از دبستان نسیبه بود ضمن تشکر از همکاران و مجریان طرح در دبستان نسیبه به همت والای آنان آفرین می گوییم .

از حضور همکارانی که از شهرستانهای و مناطق تشریف آورده بودند تشکر می کنیم

حاضرین در جلسه ۳۴ نفر

برنامه امروز

باسمه تعالی

 

برنامه اجرایی گردهمایی رفع اشکال مجریان طرح ارزشیابی توصیفی

 

ردیف	ساعت 30/9 تا 40/9	ساعت 40/9 تا 10	ساعت 10 تا 20/10	ساعت 20/  10  تا  30/ 10	30/10 تا 40/11	45/11 تا 30/12	30/12 تا 20/13
1	قرائت قرآن کریم	عرض خیر مقدم  توسط آقای اسدالهی	سخنرانی جناب آقای زنگوئی	توزیع جزوات	جلسه رفع اشکال توسط                            آقای علی آبادی	نماز و نهار	بازدید از دبستان نسیبه

گردهمایی رفع مشکلات مجریان طرح ارزشیابی توصیفی استان در تاریخ ۱۶/۱۱/۸۴ در محل مدرسه راهنمایی نمونه اندیشه برگزار می گردد .

تسلیت

ضمن عرض تسلیت به مناسبت ایام محرم و فرارسیدن عاشورای حسینی لینک سایت فطرس را می گزارم انشاالله که استفاده فرمائید

http://www.fotros.org

گزارش فعاليتهاي سه ماهه طرح ارزشيابي توصيفي در خراسان جنوبی

باسمه تعالي

 

گزارش فعاليتهاي سه ماهه طرح ارزشيابي توصيفي در

استان خراسان جنوبي

 

       احتراماً ريزفعاليتهاي سه ماهه اجراي طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي كه براساس برنامه تنظيم شده يك ساله طرح ارزشيابي توصيفي اجرا شده است به شرح ذيل اعلام مي گردد:

الف: فعاليتها و برنامه هاي اجرايي

1-      تشكيل جلسات متعدد در سازمان آموزش وپرورش به منظور برنامه ريزي ‏ ‏، سازماندهي وهماهنگي فعاليتها كه مساعدت مسئولين بالاخص رياست محترم سازمان ، معاونت آموزش عمومي وكارشناسي ارزشيابي تحصيلي وتربيتي دوره عمومي ، كارشناسان آموزش ابتدايي سازمان قابل توجه ودر خور تحسين وتقدير بود.

2-      تمهيد مقدمات لازم براي اجراي دوره هاي آموزشي ضمن خدمت با همكاري كارشناسي ارتقاء منابع انساني سازمان كه دو دوره به شرح ذيل اجرا گرديد:

الف- ارزشيابي توصيفي (مقدماتي) با كد 91400791 به مدت 30 ساعت براي معلمان مجري جديد طرح ارزشيابي توصيفي در شهريور ماه.

ب- آشنايي با رويكرد ارزشيابي توصيفي با كد 91706622 به مدت 16 ساعت براي مديران مدارس ابتدايي وكارشناسان در آذر ماه .

تبصره 1 : مجريان طرح در پايه دوم ايتدايي نيز از اين دوره ها بهره مند شدند

تبصره 2 : اين دوره ها براي مجريان 27كلاس (25 كلاس پايه اول + 2 كلاس پايه دوم)اجرا گرديد كه 17 كلاس در مركز استان (15 كلاس اول و دو كلاس دوم) و10 كلاس در4 شهرستان را تحت پوشش قرار داد.

تبصره 3: مدرسان اين دوره ها ناظر علمي ومدارس طرح بودند.

3-      نمايش فيلمهاي روي يك خط و سفيد مثل گچ براي مجريان وكارشناسان طرح وتوزيع آن بين مدارس و نمايش براي والدين.

4-      بازديد مسئولان وناظر طرح از كليه كلاسها طرح وارائه رهنمودها وارشادات لازم وگرفتن بازخوردها ورفع چالشها در حد توان.

5-ارسال كتب موردنياز براي كليه مجريان جهت استفاده ومطالعه .

6-تهيه وتنظيم يك جزوه كامل توسط ناظر علمي ومدرس دوره بعنوان يك جزوه آموزشي وارسال به همه مناطق جهت استفاده مجريان كه در صورت تاييد علمي آن از سوي مسئولين طرح در وزارت آموزش وپرورش به شكل كتاب چاپ خواهد شد به همراه طراحي جلد.

7-سخنراني ناظر علمي طرح در بعضي از مدارس مجري براي اولياء دانش آموزان.

8-تهيه امكانات آموزشي براي تشويق دانش آموزان ومعلمان مجري طرح كه در هنگام بازديد اهداء شده است.

9-تهيه برشور تبليغاتي وارسال آن به كليه استانها وطراحي جلد متناسب با اهداف طرح.

10-درخواست نمونه اي از كارهاي تبليغاتي ساير استانها وارسال آن به مدارس تحت پوشش.

11-تبليغ واطلاع رساني طرح در جلسات گروههاي آموزشي ،معلمان راهنما در مقطع ابتدايي ، جلسات آموزش خانواده جهت كاهش مقاومت وهماهنگي وهمراهي آنها واجراي كامل طرح در آينده.

12-تنظيم برنامه يكساله طرح ارزشيابي توصيفي در 3 بخش (الف : قبل از اجراي طرح وشروع سال تحصيلي   ب: برنامه هاي پيش بيني شده در طول سال تحصيلي وهنگام اجراي طرح     ج: پايان سال تحصيلي)

13-انتخاب مدارس مجري طرح در سطح استان با تعيين شرايط و از طريق هماهنگي مناطق و البته با توجه به داوطلب بودن معلمان و مديران .

14-برگزاري جلسات توجيهي براي مسئولين اداري مدارس مجري طرح براي ايجاد وحدت رويه.

15-برنامه ريزي و شروع با شكوه سال تحصيلي وجشن شروع اجراي طرح ارزشيابي توصيفي در مدارس كه مسئولان و والدين در بعضي مدارس حضور يافتند.

16-تدارك كارگاههاي آموزشي در طول اجراي دوره هاي ضمن خدمت با عناوين

 (با زخورد توصيفي ، ارزشيابي پوشه اي ، ارائه تكاليف ، كارنامه توصيفي ، ابزارهاي ثبت مشاهده ، آزمونهاي عملكردي) كه 4 عنوان بصورت كارگاه اجرا شده است.

17-استفاده وتعيين وقت در كليه سمينارها ، كنفرانسها در سطح استان و جلسات مدرسه از سوي ناظر علمي ومطرح كردن طرح جهت ايجاد زمينه و فرهنگ سازي .

18-بازخوردها وگزارشات مناطق ومدارس وپيشنهادات گرفته شده كه در بخش مختص به خود خواهد آمد.

19-تشكيل كميته ارزشيابي توصيفي واختصاص وقت و زمان و شماره تلفن جهت پاسخگويي كتبي ويا تلفني به مشكلات دست اندركاران ومجريان طرح در سطح استان.

20-اعلام آمادگي ناظر علمي ومدرس طرح جهت اجراي پروژه تحقيقاتي در خصوص ارزشيابي توصيفي به شوراي تحقيقاتي آموزش وپرورش استان.

21-تلاش در جهت پرهيز از هرگونه سخت گيري ، بوروكراسي ، تحميل هزينه وديگر عواملي كه طرح را دچار مشكل مي كند.

22-توجيه مديران جهت فراهم كردن امكانات كتابخانه اي ، آزمايشگاهي ، كارگاهي در حد امكان در مدارس.

23-اطلاع رساني به موقع بخشنامه ها ودستورالعملها به مجريان.

ب: چالشهاي موجود، پيشنهادات وسوالات ارائه شده از سوي دست اندركاران ومجريان طرح ارزشيابي توصيفي درجريان بازديدها

1-      كمبود بودجه اختصاص يافته به مدارس با توجه به اينكه اجراي بهينه طرح نيازمند هزينه هاي اضافي است كه لازم است بطور مشخص تخصيص يابد.

2-      كمبود وقت براي معلمان با توجه به نرم بالاي كلاسها كه پيشنهاد كردند نرم كلاسهاي طرح از نرم موجود پايين تر باشد تا معلمان بتوانند فعاليتهاي گوناگون از جمله تدريس گروهي ، ارائه بازخورد و......انجام دهند.

3-      سطح پايين مدرك تحصيلي بعضي از مجريان از چالشهاي موجود است كه مباحث تدريس شده در كلاسها ونحوه اجراي طرح را كامل درك نكرده اند و در اجرا دچار مشكلاتي بوده اند .

4-      ناظران علمي فعاليتهاي زيادي را بايد انجام دهند وبه وظايف اصلي خود در آموزش وپرورش نمي رسند ضمن اينكه اضافه كار در اين خصوص پيش بيني نشده است.

5-      در دفاتر شاخصهاي پايه اول و دوم كه در حال حاضر در مدارس موجود است جاي نمره درنظر گرفته شده وبه صورت كيفي تنظيم نشده است.

6-      بسياري از افراد كه مستقيم يا غير مستقيم لازم است در جريان طرح باشند وآموزش بيشتر طبق برنامه موجود در كامپيوتر كارشناسي ارتقاء براي آنها كلاس پيش بيني نشده است ودر صورت شركت در كلاسها گواهي صادر نمي شود.

7-      براي مدارس تحت پوشش برنامه ثبت نمرات توصيفي در رايانه هنوز ارسال نشده وحتي براي كلاسهاي سال گذشته هنوز در كامپيوتر ادارات سوابق موجود نيست .

8-      آيين نامه امتحانات وآموزشي يكي از ضروريات است كه هر چه سريعتر بايد در اختيار مدارس قرار گيرد.

9-براي معلمين سيار كه بعضي از دروس ورزش ، نقاشي را تدريس مي كنند (بدليل اينكه معلمان بالاي 20 سال يك روز تعطيل هستند)جهت شركت در دوره ها در برنامه آموزشي رايانه اي كارشناسي ارتقاء پيش بيني لازم صورت نگرفته است.

10-براي جوابگويي به اوليايي كه مي خواهند قبل از نوبت اول نتايج دقيق وضعيت تحصيل فرزندان خود را بدانند مي شود بجاي بازخورد توصيفي، نمره توصيفي داد؟

11-مفاد كارنامه را مي شود تغيير داد؟ (تغييرات ماهوي ونه شكلي)ضمن اينكه در كتاب ارزشيابي توصيف تاليف دكتر حسني(آبي) برگهاي دوم كارنامه هاي سال اول و دوم ابتدائي جابجا شده است.

12-براي افرادي كه در تابستان حد نصاب راجهت ارتقاء پيدا نمي كنند آيا كلاسهاي تابستاني را مي شود تشكيل داد؟

13-زمان ومدت آموزش (30 و16 ساعت)با توجه به جديد بودن طرح كافي نيست وامكان اجراي كارگاهها  ودست ورزي معلمين وجود ندارند.

13-كليه مجريان ومعلمان از اينكه طرح توانسته استرس امتحانات قبل را كاهش دهد رضايت دارند فقط نگران مقاطع بعدي مي باشند كه شيوه هاي امتحاني در حال حاضر با ابتدائي هماهنگ نيست .

14-مقاومت هايي در مناطقي كه از اولياء با سواد در سطح بالا برخوردارند مشاهده شده است ولي در مناطق نيمه برخوردار وغير برخوردار كمتر اين مقاومت ديده شده است.

15-اجراي موفقيت اخير طرح به امكانات وتجهيزات مختلف اعم از سمعي و بصري ، آزمايشگاهي ، كارگاهي و...... بيش از آنچه در حال حاضر در مدارس موجود است نياز دارد به خصوص امكانات چاپ وتكثير.

16-جاانداختن طرح به فرصت زماني زيادي نياز دارد تا نخبگان وكارشناساني كه اشراف به طرح دارند بتوانند طرح را مطرح واز آن دفاع كنند وجا بيندازند (با توجه به سطح فرهنگي مناطق محروم وشهرستانهاي مجاور كه از بضاعت علمي برخوردار نيستند)

17-براي تبليغ طرح در صدا وسيما ، برگزاري همايش واز طرق متنوع ديگر نيازمند توجه ويژه از نظر مالي وتدوين قوانين لازم جهت ملزم ساختن مسئولين آموزش وپرورش در اين خصوص مي باشيم.

18-بازديد مجريان طرح شهرستانها از كلاسهاي مركز استان جهت اخذ وتبادل تجربيات

19-چنانچه احتمال فراگير شدن طرح در تابستان 85 بيش از حذف آن است از هم اكنون زمينه لازم براي برگزاري كلاسهاي آموزشي در سطح وسيعتر فراهم گردد چون در تابستان 85 امكانات موجود جوابگوي برگزاري كلاسها را نخواهد داشت ومي بايست تمهيدات لازم از هم اكنون پيش بيني واجرا گردد.

20-در خصوص الگوي ارتقاء دو نكته مورد توجه است:

الف:هر يك از عوامل موثر چه سهمي در تصميم گيري براي ارتقاء دارند     

      ب: چگونه و با چه روشي بايد اينها را هماهنگ كرد تا تصميم گيري لازم ومناسب صورت گيرد .

مشكلات مطرح شده ازسوي آموزش ابتدايي شهرستان

21-نرم افزارارزشيابي توصيفي نداريم

22-دفترامتحانات وآمار درسيستم كاشته نشده است

23-ژوري ريزنمرات(ليست دبير)ازسيستم گرفته نمي شود

معايب طرح توصيفي در مدارس از ديدگاه مجريان طرح كه مكتوب  ارسال شده است

ديدگاه 1:دبستان گوهرشاد

از زماني كه نظام هاي رسمي تعليم و تربيت در جهان پيدا شد وشكل ساختاري صعودي وپلكاني (پايه/ سال)را بخود گرفت.سوالاتي در اذهان مطرح بوده است كه چگونه و به چه شكل دانش آموزان در مسير اصلي تكامل وپيشرفت تحصيلي با توجه به (تفاوتهاي فردي ، بافت اقليمي هر منطقه و محل، وجود امكانات و وسايل آموزشي ، معيشت اقتصادي خانواده ها – امكانات مالي مدارس ، وجود افراد متخصص وآشنا به اصول تعليم وتربيت در روانشناسي كودك و....)قرار گيرند .ضعفها وشكست ها چگونه مورد تجزيه وتحليل واقع گردد.آيا منافع دانش آموز مدنظر قرار مي گيرد يا طراحان نظام آموزشي ؟ ...چالش  شكست ، افت تحصيلي تكرار پايه ، مشكلات روحي ورواني ، چه جايگاهي در نظام آموزشي داشته است؟ آيا شكستها وضعفها در حوزه مواد درسي مختلف چه صوري وچه واقعي مورد نقد وبررسي قرار مي گيرد ؟ اگر اساس را بر ارتقاء وپيشرفت دانش آموز مي گذارند اين امر به چه شكل تحقق ونمود پيدا مي كند؟ براي انطباق هر چه بيشتر نظام آموزشي (مدارس) با نيازهاي آموزشي دانش آموزان وقبولي تضميني آنان چه راهكارهايي با توجه به امكانات آموزشي وجوددارد ؟

با توجه به سوالات زير در مي يابيم كه :

1-      عدم آگاهي وتوجيه صحيح والدين ومجريان طرح (معلمان)

2-      عدم وجود مقياس صحيح براي اندازه گيري مهارت هاي فراگيران و اعمال سليقه فردي مجريان طرح

3-      عدم آگاهي مسئولين ذيربط در سازمانها، ادارات مختلف وتاكيد آنان بر نمره (كمي)جهت ارائه خدمات اهدايي به فرزندان كاركنان

4-      عدم انگيزه لازم در معلمان براي اجراي طرح به علت برخوردهاي دوگانه مسئولين      ( عدم تعهد پذيري و وجدان كاري)

5-      پايين بودن استانداردهاي آموزشي در سطح كشور مثلاٌ (عدم تناسب جمعيت فراگيران نسبت به معلمان – وضعيت فيزيكي كلاسها – امكانات رفاهي براي فراگيران- امكانات مالي مدارس و...)

6-      بي حوصلگي وكمبود وقت با توجه به فعاليت هاي ياددهي ويادگيري (ارزشيابي    پوشه اي )

7-      مشكلات در تهيه وسايل ونمونه كار طرح وعدم همكاري اولياء با مجريان طرح در مدارس

8-      اهميت دادن سازمانها وارگانهاي مختلف حتي مراكز دانشگاهي به معدل(نمره وامتحان ) وعلاقه شديد آنان به نمره بيست.

9-      عدم تطابق ارزشيابي در پايه هاي مختلف .

10-     عدم دانش عميق مجريان (معلمان)به اهميت مسائل روانشناختي وروانشناسي و اصول تعليم وتربيت و روشهاوفنون تدريس.

11-      از آنجا كه تعيين سرنوشت اينگونه طرحها در دست مجريان طرح در كلاس درس است نه طراحان آن بايستي دلگرمي وميل ورغبت وايجاد انگيزه در آنان به نحو ممكن فراهم آيد تا از مسلخ برده شدن طرح وناكامي آن (با درنظر گرفتن مزياي مختلف از سوي مسئولين ذيربط)جلوگيري گردد.

12-     در عصر انفجار اطلاعات وتحولات عصر فناوري وگسترش رسانه ها ي الكترونيكي ، متاسفانه ابزار و وسايل سريع انتقال دانش واطلاعات حتي وسايل ساده سمعي و بصري در مدارس وجود ندارد.

13-     عدم تحقق انتظارات واهداف نظام آموزشي وكاهش انگيزش براي يادگيري وياددهي.

14-     كاهش دامنه رقابت وعدم افزايش رشد مشاركت وهمكاري در فعاليتهاي يادگيري .

از معايب ومشكلات پيش روي اجراي اين طرح (توصيفي)مي باشد وبطور كلي مي توان علل ضعف عملكرد فراگيران را در اين طرح به شرح ذيل فهرست بندي كرد:

1-      كيفيت آموزشي در آموزشگاه ، برنامه ريزي درسي وشيوه مديريت آموزشي در نظام آموزشي با توجه به اهداف .

2-      ميزان علاقه مندي دانش آموزان به معلم (فراهم كردن فرصت هايي به منظور پيشرفت مداوم وپيوسته در خلال يك برنامه درسي منعطف براي دانش آموزان ).

3-      تاثير خانواده و محيط آن (سطح سواد، وضعيت فرهنگي والدين، شغل والدين، تعداد اعضاي خانواده ، ويژگي هاي فردي، جنسيت فراگيران، وضعيت خانوادهها از نظر اقتصادي).

4-      نقش خودپنداري وخود شناسي دانش آموزان در موفقيت وشكست تحصيلي آنها.

5-      عدم انطباق برنامه با نيازهاي دانش آموزان ، شيوه هاي يادگيري ، نگرش وعلائق        در نتيجه افزايش كارآيي دروني درصورتي محقق مي شود كه ضمن ثابت نگه داشتن هزينه ها، محصول از نظر كمي و كيفي افزايش يابد .اما بسياري از سياستگزاران بي توجه به اين واقعيت تنها به كميت وتعداد محصولات توجه كرده ومسئله كيفيت را ناديده گرفته اند وبا كاهش تعداد مردودي ها به يك درمان موقت وچاره كوتاه مدت     انديشيده اند اما به واقع در كيفيت يادگيري دانش آموزان تغيير اساسي ايجاد نمي كند وعملا در اين راه حل ، دانش آموز ناديده گرفته مي شودوتلاش براي حل مشكل نظام آموزشي است، تا حل مشكلات يادگيري دانش آموزان .

به اميد اينكه حقيقت گرا و واقعيت انديش باشيم.

ديدگاه 2:دبستان شاهد

محاسن طرح:

1-      كاهش نسبي اضطراب فراگيران:

2-      انتقال آنچه را كه فراگرفته اند به يكديگر (در شيوه گروهي ).

3-      پرورش روحيه همكاري در بين دانش آموزان (شيوه همياري).

4-      يادگيري نسبي توام با لذت وآرامش خاطر در دانش آموزان

5-       مشخص شدن كلي نقاط ضعف وقوت عملكرد دانش آموزان.

معايب طرح :

1-      وقت گير بودن فعاليت هاي نوشتاري معلم.

2-      كمبود امكانات وتجهيزات موردنياز طرح

3-      وقت گير بودن جمع آوري وگذاشتن فعاليت هاي دانش آموزان در پوشه كار.

4-      كمبود امكانات مطالعاتي در خصوص طرح

5-      بي تفاوت بودن دانش آموزان نسبت به بازخورد يادگيري.

6-      عدم اطلاع اولياء از طرح جديد وايجاد سردرگمي والدين.

7-      در شيوه آزمون گرفتن يادگيري ونقش سوال با توجه به بودجه بندي مشخص  نمي شود.

8-      چون ابزار آموزشي بر مبناي علمي استوار است نداشتن معيار مشخص علمي جهت انجام دقيق وتعريف شده آزمونها. كيفيت آموزشي را پايين مي آورد.

9-      علم را بهتر است با موازين علمي ودقيق اندازه گرفت نه توصيف.

10-   مبناي تهيه آزمون براساس شيوه هاي ارزشيابي براساس قسمت بندي هر سوال ومشخص نمودن نمره هر قسمت سوال در كلاسها وپايه هاي بالاتر است لذا با توصيف وضعيت آزمون واشتباه دانش آموزان مشخص نمي شود.

11-   كارشناسي لازم انجام نشده واحساسي است.

پيشنهادها:

1-      تهيه كتب آموزشي موردنياز معلمان

2-      تخصيص بودجه لازم جهت اجراي طرح

3-      در مرحله اول بهتر است طرح در پايه هاي ديگر تكرار نشود.

4-      چنانچه قرار است طرح اجرا شود فراهم آوردن زمينه هاي لازم براي جلب مشاركت وهمكاري وتوجيه اولياء

5-      بستر سازي فرهنگي از طريق رسانه ها

6-      پايين آوردن فرم آماري دانش آموزان در كلاسهاي اول

7-      تدريس آيين نامه منسجم ، جامع وقابل فهم واجرا براي طرح

 

آموزگاران پايه اول                                                                                                                                               مدير دبستان شاهد پسران

محمدصادق جليلي                                                                                                                                                              محمد معيني

فاطمه رمضاني

 

ديدگاه3:دبستان نسيبه

مسئول محترم ارزشيابي توصيفي استان خراسان جنوبي

جناب آقاي علي آبادي

احتراما اينجانبان مجريان طرح توصيفي پايه اول دبستان نسيبه به استحضار مي رساند كه اين طرح را بطور كلي موفق دانسته ودر مقايسه با نحوه ارزشيابي سالهاي گذشته داراي مزاياي بسياري مي باشد كه به بهترين آن اشاره مي گردد:

1-      تغيير مقياس فاصله اي به مقياس ترتيبي موجبات كاهش اضطراب وايجاد جوي آرام در كلاس واز طرفي بازتاب آن در خانواده سبب اهميت دادن اولياء به يادگيري فرزندانشان ورفع رقابتهاي ناسالم و مقايسه هاگرديده است.

2-      توجه به كيفيت يادگيري تا كميت هم از نظر معلم ووالدين وهم دانش آموزان

اهم فعاليتهايي كه ما در اجراي اين طرح انجام داده ايم مختصرا به شرخ ذيل مي باشد:

1-      توجيه اولياء با برگزاري جلسات حضوري وارائه خلاصه اي از اهداف وچگونگي اجراي طرح بصورت كتبي به اولياء جهت اطلاع بيشتر

2-      ثبت مشاهدات هر دانش آموز در برگه اي جداگانه بصورت ماهيانه

3-      تنظيم پوشه كار فارسي – رياضي- علوم براي هر دانش آموز بطور جداگانه .همچنين پوشه كار هنر وتربيت بدني توسط معلم سيار

4-      استفاده از وسايل كمك آموزشي متنوع وانجام فعاليتهاي گروهي وعملي توام با شنيدن موسقي جهت ايجاد جوي شاد در كلاس در موقعيتهاي مناسب (بطور مثال دادن وقت به دانش آموزان جهت تبادل نظر در گروه )

استفاده از خميربازي (ساخت حروف وكلمات واعداد)- استفاده از بادكنك(نوشتن كلمات وجملات روي آن وخواندن توسط دانش آموزان بصورت فردي وگروهي)استفاده از توپ (نوشتن جملات روي كاغذ وچسباندن روي توپ وخواندن آن )استفاده از بادكنك وتوپ بسيار مورد توجه دانش آموزان است چون در قالب بازي به آموختن مي پردازند.

استفاده از كارتهاي تندخواني – رنگ گواش در نوشتن حروف وكلمات – فضا نويسي – ساخت نشانه ها با استفاده از فوم در اندازه هاي مختلف ورنگهاي متنوع و قرار دادن در معرض ديد  دانش آموزان.

5-      دادن پروژ ه هاي عملي وتخصصي در ارتباط با علوم (شكل سازي با برگ – جمع آوري اطلاعات در رابطه با جانور موردنظر وگزارش به كلاس – جمع آوري برگها – دانه ها. رسم قسمتهاي مختلف گياه و...... ) مشخص كردن كلمات ونشانه هاي خوانده شده در مجلات رشد كودك

6-         تنظيم جدول انضباطي ودادن امتياز با استفاده از كارتها به گونه اي كه به شرطي شدن دانش آموز منجر نگردد.

7-      استفاده از شعر در تدريس

8-      تكثير آزمونهاي متنوع مداد كاغذي وصفحات كار در ارتباط با دروس

9-      در اختيار گذاشتن پوشه كار هر از چندگاهي حهت اطلاع اولياء از روند يادگيري فرزندشان وهمچنين ارزشيابي دانش آموز از خود

10-ارائه گزارش نحوه عملكرد دانش آموز در منزل به معلم جهت ارائه بازخورد مناسب به دانش آموز در نمودار انضباطي

پس از مطالعه كتاب راهنماي اجراي ارزشيابي توصيفي به چند مورد بر خورد نموديم .خواهشمند است در ارتباط با موارد ذيل ما را راهنمايي فرماييد:

1-      در فرم گزارش پيشرفت تحصيلي عملكرد درسي ستون ملاحظات دقيق توضيح داده نشده است كه چه مواردي در آن قيد گردد.

فقط در سطر آخر صفحه 51 نوشته شده است كه در ستون ملاحظات مي توان به پيشرفت وتلاش اشاره نمود.

2-      در قسمت  د- توصيه هاي معلم  ه- تاييد وتصميم در فرم گزارش پيشرفت تحصيلي جايي براي اظهار نظر معلم سياركه عهده دار دروس هنر وتربيت بدني كلاسهاي معلمين بالاي بيست سال سابقه خدمت مي باشددر نظر گرفته نشده است.

شايان ذكر است كه همكار محترممان با توجه به اينكه دوره را نگذرانده اند به شيوه مدنظر طرح (پوشه كار براي دروس هنر وتربيت بدني) عمل نمايند؟در اين رابطه چه بايد كرد؟

3-      صفحه 81 كتاب راهنماي ارزشيابي توصيفي در قسمت ارائه گزارش پيشرفت تحصيلي به والدين از نسخه خلاصه شده گزارش پيشرفت كه به صورت كامپيوتري تهيه شده نام برده است كه نقش دفتر امتحانات سابق را داردوتاكنون به مدرسه نرسيده است .منظور از اين نسخه چيست؟

                                                                                                                   باتشكر

مجريان طرح ارزشيابي توصيفي پايه اول دبستان نسيبه خانمها مریم اطمینان و فاطمه زهرا خزاعی و خانم مریم ناصح مدیریت محترم دبستان

        در پايان از زحمات كليه مسئولين سازمان اعم از رياست قبلي سازمان جناب آقاي مهندس ديمه ور ، رياست جديد سازمان جناب آقاي كميلي ، جناب آقاي اكبري معاون آموزش وپرورش عمومي سازمان  وجناب آقاي مهندس صادق پور معاون آموزش عمومي اسبق سازمان ،كارشناسان ارزشيابي تحصيلي وتربيتي ودوره عمومي سازمان برادران اسدالهي ،مجديان ،زيوري،عابدي، رئيس گروه آموزش ابتدايي سازمان برادر زماني وكارشناسان آموزش ابتدايي برادران نورس ، مالكي ، معاونت پژوهشي سازمان جناب آقاي برزگران وكارشناسان ارتقاء منايع انساني برادر حسني ومعيني ، مديريت آموزش وپرورش شهرستان بيرجندجناب آقاي نارمنجي وكارشناسان آموزش ابتدايي برادران محمدي ، وثوقي، مديران آموزش وپرورش. معاونان آموزش عمومي كارشناسان آموزش ابتدايي وامتحانات شهرستانهاي نهبندان، سرايان ، قاين ، خوسف ، كارشناسان امتحانات شهرستان بيرجند برادران حسن صلاحي،محمد مرادي و چهكندي ومعاون آموزش عمومي شهرستان بيرجند برادر اصغري وكليه كساني كه در اجراي برنامه هاي فوق كمال همكاري را داشته اند تشكر وقدر داني مي شود.

 

علي اكبر علي آبادي – ناظر علمي طرح ارزشيابي توصيفي در استان خراسان جنوبي

 

 

 

 

 

 

ادامه راهنمای ارزشیابی توصیفی

 تكاليف درسي از منظر تعداد دانش آموزان درگير به سه دسته تقسيم مي شود

1ـ  تكاليف عمومي : تكاليفي كه براي تمامي دانش آموزان كلاس در نظر گرفته مي شود

2ـ تكاليف گروهي: فعاليت گروهي در كلاس درس امروزه بسيار مورد اقبال معلمان است معلمان تلاش
مي کنند تعداد محدودي از بچه ها را در يك گروه خاص سازمان داده و آن ها را براي انجام فعاليت ها خاص به مشاركت وادار کنند تكاليف گروهي براساس نوع گروه و هدف گروه ارايه مي گردد مهم اين است كه تكاليف گروهي بايستي قابليت انجام گروهي را نيز داشته باشد و آنها را به تعامل و همفكري وا دارد.

3ـ تكاليف انفرادي: اين تكاليف براساس شناخت معلم از ويژگي هاي دانش آموز ارايه مي گردد وجود تفاوت هاي فردي در بين دانش آموزان اين دسته از تكاليف را ضروري مي نمايد.

معلم مي تواند براساس شناختي كه از دانش آموزان خاصي پيدا كرد و فرضاً او را در يك زمينه ضعيف ديده است براي او تكليفي خاص تعيين نمايد تا ضعفش جبران گردد يا اين كه كاملاً برعكس، دانش آموزي در حوزه اي قوي است مي توان تكاليفي ويژه براي او در نظر گرفت به فرض در مهارت هاي هنري مي توان براي كودكي كه شايستگي خاصي از خود در رشته اي از خود نشان داده تكليفي خاص پيشنهاد كرد.

تكاليف درسي را از نظر محتوا مي توان به چهارگروه تقسيم كرد

1ـ تكاليف تمريني اين نوع تكاليف قديمي ترين و رايج ترين تكاليف درسي در مدارس هستند معمولاً به صورت كتبي و جهت تثبيت يادگيري به روش تكرار و تمرين انجام مي گيرد اين تكاليف در صورت كثرت استفاده ملال انگيز و خسته كننده است اين نوع تكاليف اگر بيش از حّد استفاده شو دهمان  مشق هاي پر مشقتي است كه همه ما تجربه آن را در ذهن داريم لذا از اين نوع تكاليف در حد و اندازه خود بابد استفاده كرد و پيشنهاد مي شود عمده اين گونه تكاليف در مدرسه انجام گيرد.

2ـ تكاليف آماده سازي و آمادگي: اين گونه تكاليف بيشتر براي درس هاي روزهاي بعد بكار مي رود مثلاً اگر قرار است هفته آينده درس گياهان تدريس شود شما مي توانيد از پيش به دانش آموزان خود بگوئيد كه بخش گياهان را ورق بزنند يا اين كه تعدادي برگ يا دانه گياهان جمع آوري كرده و به كلاس درس بياورند و يا تكاليفي شبيه اين را انجام دهند شما با اين كار در آنها آمادگي ايجاد كرده ايد.

3ـ تكاليف بسطي و امتدادي : اين نوع تكاليف شاگردان را از سطح كلاس بالاتر مي برد و دانش و مهارت و تجربه آنها را توسعه مي دهند اين تكاليف مي تواند به صورت پروژه به دانش آموزان ارايه شود مثلاً به دانش آموزاني گفته شود كه در كتابخانه كتابي درباره سنگ ها پيدا كند و قسمتهايي از آن را به كلاس ارايه دهد.

4ـ تكاليف خلاقيتي: اين تكاليف دانش آموزان را وادار مي كند به روش جديدي و از راه جديدي كاري را انجام دهد يا اثركاملاً جديدي از خود ارايه دهد در درس هنر اين تكاليف جاي خاصي دارد.

پس از آشنايي با انواع تكاليف لازم است گفته شود كه تكاليف درسي متنوع بوده و از تمامي اشكال آن در كلاس درس استفاده شود تكاليف انجام شده دانش آموز اگر برجستگي خاصي دارد و مي تواند منبعي براي داوري در خصوص ميزان پيشرفت تحصيلي وي باشد آن را در پوشه كار نگهداري نمايد. اگر گروه خاصي از نوع تكاليف انجام شده بعد از مدتي در كنار هم قرار گيرد مي توان بر مبناي آن چگونگي پيشرفت دانش آموز را مطالعه كرد و نظر داد.

از آنجا كه كمك بيش از حد و يا حتي انجام تكاليف توسط والدين پديده اي شايع است معلمان مي توانند با توجيه دقيق والدين كه هدف اين تكاليف چيست و هدف ارزشيابي از اين تكاليف چيست والدين را به برخورد عاقلانه با تكاليف درسي دعوت كنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

چک ليست مهارتهاي اجتماعي

 

رديف	انتظارات	نشانه ها درفعاليتهاي گروهي داوطلبانه شرکت مي کند	مراحل				ملاحظات
			1	2	3	4
1	با ديگران همکاري مي کند	داوطلب فعاليت هاي گروهي است
		در فعاليت هاي گروهي وظايف خود را انجام مي دهد
		به دوستان خود کمک مي کند
		مسئوليت پذير است
2	به قوانين مدرسه عمل مي کند

 

 

 

 

 

 

 

 

ـ  نمونـه برگ ارزشيابي مستمر

 

   

 1   مشخصات دانش‌آموز

نام :                              نام خانوادگي :                             تاريخ تولد :

                        شماره شناسنامه :

آدرس :

                                                                                         تلفن:

نام پدر :‌                                                                                  ميزان تحصيلات :

 

شغل پدر :                                                                    آدرس ـ تلفن :

 

نام مادر :                                                                    ميزان تحصيلات :

شغل مادر :                                                                    آدرس ـ تلفن :

 

 

2ـ حضور و غياب دانش‌آموز

 

 

تعداد روزهاي غيبت       تعداد روزهاي غيبت

موجه                                                                نوبت اول                       امضاء معلم غيرموجه   موجه                                     نوبت دوم                     امضاء‌ معلم غيرموجه

 

 

3ـ فعاليت‌هاي برجسته دانش‌آموز

 

 

 

 

 

 

 

 

4ـ عملكرد درسي    

 مقياس: ب (بالاتر از حد انتظار)   د ( در حد انتظار)     ن ( نزديك به انتظار)   ا (  احتياج به تلاش بيشتر)

 

مواد درسي	انتظارات	نوبت اول				نوبت دوم				ملاحظات
		ب	د	ن	ا	ب	د	ن	ا
بخوانيم و بنويسيم	گوش دادن
	سخن گفتن
	روان خواندن
	نوشتن
	زيبا نوشتن
رياضي مرحله‌ي‌اول	جهت‌يابي و مكان‌يابي را انجام مي‌دهد
	قادر به برقرار كردن تناظر دو مجموعه است
	مجموعه‌هاي عددي و نمادي 0 تا 9 را مي‌نويسد
	جمع و تفريق يك رقمي را انجام مي‌دهد
	مقايسه اعداد ، و مجموعه‌ها را انجام مي دهد
رياضي ‌مرحله‌ي     ‌دوم	اعداد كمتر از 100 را مي‌نويسد
	مفهوم دسته‌بندي ده‌تايي را بكار مي‌برد
	مسأله‌هاي جمع و تفريق را حل مي‌كند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برگ ارزشيابي از محتواي پوشه کار

مواد و آثار		نوبت اول				نوبت دوم				ملاحظات
نوشتن
خوشنويسي «زيبانويسي»
فعاليت عملي درس علوم
آثار ابتکاري
فعاليتهاي هنري	خلاقيت
	جذابيت
	استفاده از ابزارها
	بيان ايده ها

*رديف هاي که محتواي آن مشخص نشده است در صورت نياز توسط معلم مشخص مي گردد .

 نظر والدين :

  

 

نام معلم و امضاء :

برگ ثبت مشاهدات

نام دانش آموز                                                                        تاريخ

شرح رويداد

 

 

 

 

تفسير و پيشنهاد

 

 

 

 

 

 

                                                                         امضاء

 

ادامه راهنمای ارزشیابی توصیفی

 

مقياس	جنبه هاي
	جسماني	اجتماعي	عاطفي

مقياس

مقياس مورد استفاده در اين بخش اندکي با مقياس سنجش عملکرد تحصيلي متفاوت است ، مقياس مذکور به قرار زير است .

بسيار خوب                 مناسب                 نيازمند توجه

اگر در مورد انتظار خاصي، تمامي نشانه ها به روشني و وضوح در رفتار فرد مشاهده شد ، رتبه « بسيار خوب » به وي داده مي شود . در صورتي که نشانه ها کم و بيش مشاهده مي شود ، رتبه « مناسب » و اگر در مورد بيشتر نشانه هاي ضعف در رفتار دانش آموز ديده شد ، رتبه « نيازمند توجه » به وي داده مي شود . در اين حالت لازم است معلم با زباني که شخصيت کودک مورد بي احترامي قرار نگيرد به مشکلات رفتاري وي اشاره بنمايد ، بهتر است قبل از اشاره به مشکلات رفتاري به جنبه هاي مثبت شخصيتي دانش آموز بيان و آنگاه مشکلات به شکل صحيح بيان شود و توصيه هاي لازم به والدين ارايه شود .

با ذکر مثالي، مقياس مورد نظر  درباره انتظاري خاص  ارائه مي شود :  فرض کنيد درباره انتظار « با ديگران همکاري مي کند » ، داوري مي کنيد . اگر در دانش آموز تمامي چهار نشانه اين انتــظـار ـ که در صفحات بعد ذکر مي شودـ  مشاهده شد ، رتبه « بسيار خوب »  به وي تعلق مي گيرد ، اگر در يک يا دو مورد از نشانه ها ضعف و سستي مشاهده شد،  البته نه با تکرار زياد، به وي رتبه « مناسب » داده مي شود و اگر در بيشتر موارد نشانه ضعف و سستي ديده شد که برخي از آنها هم مکرر بود رتبه « نيازمند توجه »  به او تعلق مي گيرد  .

 

جنبه جسماني

عموماً تصور مي شود که، مدرسه متکفل رشد شناختي کودک است و اين تصور ناقص تا حدودي ناشي از عملکرد بَد مدرسه ها است ، حتي اگر اين نکته را بپذيريم ، رشد شناختي کودک مستلزم آمادگي شرايط جسماني است؛ بنابراين در همين حد نيز بايست در مدارس در جنبه هاي جسماني توجه شود . بنابراين مهـارت ها و آموزش هاي بهداشتي بخشي از برنامه مدارس است .

انتظارات در جنبه جسماني به شرح زير است .

ـ به نکات بهداشتي عمل مي کند

شواهد اين انتظار عبارتند از :

->     از نظافت و رسيدگي به مو و ناخن ،

->     استفاده از وسايل شخصي مانند ليوان آبخوري ،

-> داشتن تغذيه مناسب در بين ساعات درسي ، يعني از مواد غذايي مناسب و توصيه شده استفاده نمايد .

ـ در بازيها و فعاليتهاي ورزشي شرکت مي کند

از آنجا که جنب و جوش و فعاليت جسماني از نيازهاي مهم کودکان است ، فعاليت جسماني از نشانه هاي سلامت است ، پس توجه به اين موضوع براي معلم به نظر مي رسد، بايستي معلم شرايط رواني مناسبي را فراهم آوردکه درساعات ورزش تمامي بچه ها به فعاليت تشويق شوند،نشانه هاي تحقق اين انتظار عبارتند از:

->     حضور در فعاليتهاي ورزشي ،

->     تحرک و فعاليت ساعات ورزش .

ـ عادات مطلوب جسماني را کسب کرده است .

معلم علاوه بر آن که به دانش آموزان عادات مطلوب جسماني مربوط به نشستن ، راه رفتن و نوشتن را آموزش نشان مي دهد،  به دانش آموزاني که در اين زمينه مشکلاتي دارند نيز کمک مي کند تا عادات مطلوب جسماني را کسب کنند و عادات بدي مانند قوز کردن هنگام نوشتن ، نزديک کردن چشم به کاغذ ، وارونه نگه داشتن کاغذ به هنگام نوشتن ، بايد مورد توجه معلم باشد . حتي چگونگي در دست گرفتن مداد  نيز بايد مورد ملاحظه قرار گيرد . بنابراين نشانه هاي مربوط به اين انتظار عبارتند از :

->     وضعيت نشستن روي صندلي ؛

->     طرز مداد دست گرفتن ؛

->     وضعيت نشستن هنگام نوشتن ؛

->     راه رفتن .

گاه با شناخت و تذکر به جا ( حتي به والدين ) مي توان، مانع آسيب هاي جدّي جسماني شد . معلم در صورت نياز مي تواند بر اساس همين نشانه ها چک ليستي تهيه نمايد و بر اساس مشاهدات خود چک ليست را براي هر دانش آموز تکميل نمايد .

 

جنبه اجتماعي

اگر بعد اجتماعي شخصيت فرد، خوب رشد کند ، يعني فرد بتواند با اعضاي خانواده ، دوستان يا حتي غريبه ها، رفتار سازگارانه و مناسبي داشته باشد ؛ بيشترين بهره را به خويش و ديگران خواهد رساند . گر چه براي اهداف و انتظارات اجتماعي درس خاصي در پايه اوّل ابتدايي در نظر گرفته شده است ، اين امر به معني ناديده گرفتن اين جنبه ي مهم و حياتي نيست ، بنابراين کودک حتي براي زندگي در مدرسه نيز  بايستي مهارت هاي  لازم را داشته باشد .

انتظارات در جنبه اجتماعي بدين قرار اند .

ـ با ديگران همکاري مي کند

لازمه زندگي اجتماعي ، همکاري و مشارکت است ، گرچه انسانها با اين حس و گرايش دور هم جمع مي شوند، به همديگر سود مي رسانند ، و  از ديگران سود مي برد ، با اين حال کسب و توسعه اين مهارت نياز به تمرين دارد ، مدرسه بهترين مکان تمرين اين مشارکت ها و همکاري هاست . بنابراين فرصت فعاليت هاي گروهي بهترين فرصت، براي تمرين مشارکت به شمار مي رود. معلم با مشاهده رفتار کودک و مشاهده ي نشانه هاي آن مي تواند درباره اين انتظار  داوري کند .

->     کودک داوطلب همکاري در فعاليت هاي گروهي است ؛

->     در فعاليت هاي گروهي وظايف خود را انجام مي دهد ؛

->     به دوستان خود کمک مي کند ؛

->     مسئوليت پذير است .

ـ به قوانين مدرسه عمل مي کند

نظم، عامل بسياري از موفقيت ها است ، بدون نظم، بهداشت رواني افراد آسيب مي بيند ، بنابراين لازم است دانش آموز نظم را ، بر رفتار خود حاکم نمايد . به اين منظور معلم مي تواند قوانين و مقرراتي را به دانش آموزان معرفي و آنها را ترغيب کند که به آن پاي بند شوند ، بهتر است اين قوانين و قواعد صميمانه با کودکان در ميان نهاده شود و از نتايج مثبت عمل به آن صحبت شود . و توافق جمعي نسبت به آن بدست آيد.  نشانه هاي اين انتظار عبارتند از :

->     به موقع کارها و تکاليف خود را انجام مي دهد ؛

->     در حفظ وسايل شخصي و عمومي مي کوشد ؛

->     از مقررات مدرسه پيروي مي کند .

ـ به ديگران احترام مي گذارد

نياز به احترام و ارزشمندي، از نيازهاي اساسي به شمار مي رود ، بنابراين بايد بياموزيم که به ديگران احترام بگذاريم ، به اين منظور لازم است نخست، با کودک محترمانه برخورد شود تا ياد بگيرد با ديگران، يعني همکلاسي ها، معلم و کارکنان مدرسه نيز محترمانه برخورد کند . البته بايد توجه داشت که احترام گذاشتن به ديگران تنها در کلام خلاصه نمي شود ، بلکه رعايت حقوق ديگران هم نوعي احترام به ديگران است ، نشانه هاي تحقق اين انتظار عبارتند از :

->     با همسالان و معلمان  محترمانه برخورد مي کند ؛

->     به اموال و وسايل ديگران بدون اجازه دست نمي زند ؛

->     از اشتباهات خود عذرخواهي مي کند ؛

->     پرخاشگري و دعوا نمي کند .

ـ در بحث ها و گفتگوها شرکت مي کند

ارتباط اجتماعي از اساسي ترين مهارت هاي اجتماعي است ، بدون ارتباطات انساني جامعه اي تحقق نمي يابد . رابطه کلامي مهمترين نوع ارتباط است که معلم بايست در مدرسه  اين مهارت را توسعه و گسترش دهند .

نشانه هاي تحقق اين انتظار عبارتند از :

->     به خوبي گوش مي دهد و به دقت پاسخ مي دهد ؛

->     قدرت تحمل نظرات مخالف خود را دارد ؛

->     از اظهار نظر و بيان ديدگاههاي خود ترسي ندارد .

در اين قسمت چک ليست يا « سياهه رفتار » تهيه شده است که معلم بر اساس آن مي تواند در مواقع خاصي نسبت به حضور يا عدم حضور نشانه ها در کودک، نظر دهد و سپس نظرات خود را در کارنامه منعکس نمايد اين کار در سه نوبت : اوايل سال تحصيلي ، اواخر ديماه ، و اواخر ارديبهشت ماه انجام مي گيرد . معلم با ملاحظه نتايج مشاهدات مرحله اول و دوم کارنامه را در نوبت اوّل پر مي کند با توجه به و ملاحظه مرحله دوم و سوم کارنامه را در نوبت دوم پر مي نمايد .

استفاده از اين چک ليست به اختيار معلم است ، او مي تواند چک ليست ديگري نيز  تهيه کند و در آن را تغيراتي ايجاد کند .

جنبه هاي عاطفي

يکي از جنبه هاي مهم و حساس شخصيت کودک ، جنبه عاطفي است . اين جنبه پيچيدگي زيادي دارد و همچنين نقش مهمي در ساير جنبه ها دارد . براي ايجاد رشد در اين زمينه ، معلم فعاليتهاي خود را در زمينـه 1) ايجاد علاقه در دانش آموزان به موضـوعات و فعاليتها و امور خاص و 2) رفع مشکلات عاطفي ، متوجه مي سازد . معلم سعي خواهد کرد فعاليتهايي ترتيب دهد که علاقـه دانش آموزان به موضوعات درسي مختلف و فعاليتهاي آموزشي افزايش يابد . همچنين از فعاليتهايي که سبب بي علاقگي آنها در اين زمينه ها مي شود اجتناب خواهد کرد . علاوه بر فعاليتهاي آموزشي ، علاقمندي و همبستگي و محبت نسبت به انسانهاي ديگر، حيوانات و طبيعت ( محيط زيست ) جزء برنامه هاي معلم خواهد بود .

براي رفع مشکلات عاطفي نيز تلاش مي شود : 1) نيازهاي عاطفي دانش آموزان از قبيل نياز به محبت ، نياز به ابراز خود و احساس ارزشمندي ارضاء شوند . 2) براي رفع مشکلات احتمالي چون اضطراب ، عدم اعتماد به نفس ، شرم رويي ، حقارت و خود کم بيني ، حسادت ، پرخاشگري و ... تدابيري انديشيده شود .

معلم حاصـل اين فعاليتها و پيشنهادهاي عمومي يا ويژه خود را به صورت گزارش کوتاهي در کارنامه ثبت مي کند .

حالتهاي عاطفي غيرمعمول احتمالي دانش آموز را به صورت توصيفي ، جهت کمک به معلمان آينده ، درکارنامه ثبت شود . در گزارشها سعي شود برچسب منفي به دانش آموزان زده نشود و فقط به گزارش رفتار پرداخته شود .

و ـ جمعبندي عملکرد دانش آموز

در اين بخش با توجه به جزئيات عملکرد دانش آموز در صفحات قبل ، از جنبه هاي مختلف او را ارزشيابي مي نمائيم بيان وضعيت کلي دانش آموز مي بايست به نکات زير توجه شود .

-> عبارت ها ساده ، واضح و کوتاه بوده تا والدين قادر به درک فهم آن باشند .

-> در آغاز گزارش به جنبه هاي مثبت و موفقيت آميز کودک ( عاطفي ، شناختي ، و اجتماعي و جسماني ) اشاره شود ، مثلاً نسبت به يادگيري درس شوق زياد دارد ، درک درستي از مطالب درس دارد و ...

-> در صورتي که لازم است معلم بر مشکل يا مورد خاصي  تأکيد کند ، بايد به گونه اي عبارات خود را تنظيم کند که والدين تصور نکنند، مشکل غيرقابل حلي در پيش روي دارند ، بهتر است در بيان مشکلات کودک از اصطلاحات زير استفاده شود .

ـ او نيازمند .....

ـ در برخي موارد ................ نياز به تقويت دارد

ـ درک برخي مطالب درس .......................... برايش مشکل است

ـ بهتر است در اين زمينه کوشش بيشتري بنمايد

-> سعي شود از کلماتي مانند : قادر نيست ، نمي تواند ، نمي خواهد ، هميشه ، در بيان مشکلات  و مسايل استفاده ننمايد.

-> مراقبت نمائيد داوري شما مستند به شواهد کافي در پوشه کار ، کارنامه و ........ باشد . يعني از اظهار نظر غيرمستند خودداري شود.

-> بهتر است مشکلات و مسايل ناچيز ناديده گرفته شوند و موارد اندک تنها  به صورت شفاهي با والدين در ميان گذاشته شوند .

جمع بندي از عملکرد دانش آموز در دو نوبت ا نجام مي گيرد .

ز ـ توصيه هاي معلم

از آنجا که ممکن است در فرآيند پيشرفت کودک، قاط ضعفي ديده شود ، بنابر اين  معلم مي بايست به منظور رفع و بهبود برنامه ها و فعاليت هايي پيشنهاد نمايد. اين قسمت خصوصاً هنگامي که کودک داراي مشکلاي حادي مي شود ، به عبارت ديگر ، معلم شواهدي در دست دارد که خطر افت را در کودک پيش بيني مي نمايد ، لذا توصيه هاي لازم و ضروري را در اين بخش منعکس مي کند .

براساس نظر معلم ، کودک داراي ويپگي هاي برجسته اي باشد که به مراقبت  و رشد مستمر نياز داشته باشد بايست، اين موارد را نيز در اين قسمت درج نمود.

 

 

ح ـ نظر والدين

در اين قسمت ، والدين پس از رويت کارنامه  مي توانند نظرات خود را به صورت تحليلي منعکس نمايند ، ممکن است نظرات والدين به معلم در بهبود و اصلاح فرآيند يادگيري کودک مؤثر باشد ، لذا اين بخـش را مي بايست جدي گرفت و نبايستي به تعارف و تشکر بسنده کرد .

ط ـ تأييد و تصميم

در نوبت اوّل مندرجات کارنامه مورد تأييد معلم و مدير مدرسه قرار مي گيرد و در نوبت دوم اجازه ارتقاء  به دانش آموز داده مي شود که لازم است مورد تأييد مدير مدرسه نيز قرار گيرد .

ـ پوشه کار

پوشه کار يا port foleo   ابزاري است که آثار و محصولات فعاليت هاي مختلف دانش آموز ،  در آن به شکل مدوّني گردآوري مي شود که قابل ارزشيابي باشد ، موادي که در پوشه کار نگهداري مي شوند عبارتند از :

 

ـ آثار هنري دانش آموز

ـ آثار و تکاليف نوشتني دانش آموز ، تمرينات ، املاء و جمله نويسي و ...

ـ آزمون ها برگ هايي که عمدتاً به صورت آزمون انجام مي گيرد

ـ گزارش دانش آموز از فعاليت هاي کلاسي و خارج از کلاس: مانند نوار قرائت قرآن و فعاليت هاي علوم و ...

ـ تشويق ها و ...

 

لزومي به گردآوري تمامي آثار دانش آموز نيست بلکه مي بايست منتخبي از آثار وي در پوشه کار نگهداري شود و بهتر است در انتخاب آثار از دانش آموز هم نظرخواهي شود ، پوشه کار دانش آموز شامل اين اجزاست :

  روي جلد که مشخصات فردي ، کلاس ، نام معلم مربوطه درج مي شود

 نمون برگ ارزشيابي که داخل جلد قرار مي گيرد ، اين نمون برگ در بخش ضمائم همين جزوه آمده است

  بخش نگهداري آثار

ارزشيابي از عملکرد دانش آموز در پوشه کار در خصوص موضوعاتي چون نوشتن ، درس هنر و .... بر اساس شواهد و نشانه هاي نقل شده در ذيل هر يک از انتظارات مربوطه انجام مي گيرد ، نتايج اين ارزشيابي ها در زمان تکميل کارنامه توصيفي به کارنامه توصيفي منتقل مي شود .

تنظيم و مديريت پوشه کار به عهده معلم است .  در عين حال در اين کار مي توان از دانش آموز هم کمک گرفت . معلم آثار انتخاب شده را بعد از تعيين تاريخ تحويل و ارزشيابي و بيان نظرات احتمالي در پوشه کار قرار مي دهد .

پوشه کار در مدرسه نگهداري مي شود و معلم مي تواند در صورت لزوم محتواي آنرا را با والدين در ميان گذارد . و يا درباره ي آن بحث نمايد ، والدين نيز مي توانند پوشه کار فرزندان خود را بررسي کرده و در صورت تمايل نظر خود را ذيل جدول ارزشيابي بنويسند پوشه کار در پايان سال تحصيلي ( شهريور ماه ) در اختيار دانش آموز قرار مي گيرد .                 

تذکر مهم : در نمون برگ ارزشيابي از محتواي پوشه کار به انتظارات درس هنر اشاره شده است ، اين موارد به قالب هاي هنري مربوط مي شود که آثار آن در پوشه کار نگهداري مي شود ، مانند بعضي کاردستي ها ، نقاشي ، کلاژ و ... اگر در کلاس درباره قالب هاي هنري ديگر مثل موسيقي ، مجسمه سازي و ... فعاليتهايي صورت مي گيرد ، ارزشيابي آنها در برگ ثبت ارزشيابي مستمر ثبت مي شود .

3ـ برگ ثبت مشاهدات

برگ ثبت مشاهدات ابزاري است که از طريق آن برخي رفتارها و اعمال ويژه دانش آموز در آن ثبت مي شود، تا در هنگام ارزشيابي از آنها استفاده شود ، اين ابزار در هر زمان که معلم احساس کند لازم است رفتار خاصي از کودک در زمينه درسي و اجتماعي و ...  ثبت شود اقدام به استفاده از آن مي نمايد مثل ممکن است دانش آموزي در حين مشاهده و دستکاري يک شئي دقت و وسواس زيادي به خرج دهد که اين رفتار مورد توجه معلم واقع شود و از آن گزارش توصيفي تهيه مي نمايد ، اين گزارش هنگامي که معلم قصد دارد درباره مهارت «دقت  در مشاهده» داوري کند به کارآيي دارد .

کل رفتار صرف نظر از مثبت يا منفي بودن آن، ثبت مي شود . لازم است شرايط بروز رفتار نيز مشخص شود، فعاليت هاي خاص درسي ، رفتار اجتماعي ، رفتار عاطفي فعاليت بهداشتي و ...  را نيز مي توان به طور خاص ثبت نمود .

 

يک برگ ثبت مشاهده شامل اجزاء زير است

ـ مشخصات دانش آموز

ـ شرح رويداد

ـ تفسير و پيشنهاد

معلمان مي توانند به شيوه هاي مختلف متناسب با علاقه خود برگ ها را طبقه بندي و نگهداري نمايند .

به عنوان مثال و معلم مي تواند آنها را به صورت دفترچه اي درآورند که در آن براي هر دانش آموز تعدادي برگ، در نظر بگيرد . لزومي بر آن نيست که براي هر دانش آموز برگي ثبت شود ، اين برگ ها تنها نزد معلم باقي مي ماند و در صورت نياز مدير يا معاون يا والدين عرضه مي شود . در پايان سال تحصيلي معلم مي تواند اين برگ ها را امحاء  نمايد .

4ـ چک ليست يا سياهه رفتار

چک ليست، عبارتست از مجموعه اي از نشانه ها و شواهد که به يک انتظار يا انتظـارات خاصـي مربـــوط مي گردند معلم بر اساس مشاهدات معمول خود در کلاس درس يا فضاي ديگر ، وجود يا عدم وجود شواهد را در رفتار و عملکرد فرد، مشخص مي نمايد. معلمان مي توانند بر اساس تشخيص خود چک ليست ها را براي مواد درسي و اهداف مختلف تهيه و اجرا نمايند . به عنوان مثال مي توان چک ليستي براي درس علوم بر اساس انتظارات و نشانه هاي مشخص شده ، تهيه نمود . به عنوان نمونه براي وضعيت اجتماعي، دانش آموز چک ليستي تهيه شده است که در بخش ضمائم همين جزوه آورده شده است . معلمان مي بايست در طول سال حداقل سه بار ـ اوايل سال تحصيلي ، دي ماه ، ارديبهشت ماه ـ اجرا نمايند و نتايج آن را نيز در کارنامه منعکس نمايند به اين صورت که با مطالعه و مقايسه مرحله اول و دوم وضعيت اجتماعي دانش آموز در نوبت اول ارزشيابي مي شود و با مطالعه و مقايسه مرحله دوم و سوم وضعيت اجتماعي دانش آموز در نوبت دوم ارزشيابي مي شود ، و در کارنامه منعکس مي شود .

5ـ برگ ثبت ارزشيابي مستمر

اين برگ که نمونه آن پيوست اين نوشتار مي باشد سه بعد دارد :

ـ بعد اول ، فهرست دانش آموزان کلاس

ـ بعد دوم ، فهرست انتظارات مربوط به مواد درسي

ـ بعد سوم ارزشيابي هايي است که معلم در آن منعکس مي نمايد ، معلم بر اساس راهنمايي هاي درج شده در اين جزوه حداکثر هر ماه يک بار و حداقل هر دو ماه يک بار  بر اساس مشاهدات ارزشيبابي از عملکرد دانش آموزان را در آن درج مي نمايد .

اين برگ ها تا پايان سال نزد معلم باقي مي ماند و سپس در اختيار مدير مدرسه قرار مي گيرد تا به صورت کتابچه اي در مدرسه نگهداري شود ، معلم مي بايست هنگام انتقال اين ارزشيابي ها به کارنامه در بهمن ماه و خرداد ماه به اين نکات توجه نمايد .

ـ در صورتي که ارزشيابي معلم از هر انتظار در چند مرحله سير صعودي داشته باشد بايست آخرين رتبه کسب شده ( بالاترين ) را به کارنامه منتقل نمايد در قسمت ملاحظات مي توان به سير صعودي پيشرفت دانش آموز اشاره کرد .

ـ در صورتي که ارزشيابي ها سير نزولي داشته و نشان مي دهد که کاهشي در عملکرد تحصيلي کودک در باره ي انتظارات آموزش خاص ديده مي شود ، بايستي ضمن انتقال ارزيابي نهايي در ستون ملاحـظات اشاره اي به اين سير نزولي بشود اين خود نکته اي است که معلم مي تواند بررسي نمـوده و در بخـش توصيه ها به والدين راهنمايي نمايد يا  برنامه اي را براي بهبود وضعيت دانش آموز ترتيب دهد .

ـ در صورتي که ارزشيابي ها ؛ يا رتبه هاي داده شده متفاوت  بود ، بايست رتبه اي که بيشترين تکرار را داشت در کارنامه ثبت مي شود .

ـ در صورتي که رتبه اي، داراي فراواني بيشتري نبود و دو رتبه فراواني برابر داشته بنابر نظر معـلم يکي از رتبه ها منتقل مي شود .

6ـ آزمون ها

آزمون هاي مداد کاغذي، يکي از ابزارهاي جمع آوري اطلاعات براي ارزشيابي از عملکرد تحصيلي دانش آموزان است، که در برخي از دروس مانند رياضي و نوشتن بنابر نظر معلم از آن استفاده لازم مي شود، در دروس ديگر مانند علوم قرآن و هنر و خواندن نيازي به آزمون هاي مداد کاغذي نيست ، آزمون هاي مداد کاغذي نبايستي به گونه اي اجرا شود که وضعيت اضطراب آور امتحان را تداعي کند . شرايطي بايد فراهم شود که دانش آموز بدون نگراني و مانند جلسات اجراي تکاليف کلاس پاسخگوي سؤالات کتبي معلم باشد .

جلسات نگارش ـ املاء ، نبايد استرس زا باشد ، ارزيابي از آزمون ها بايستي بر اساس مقياس هاي رتبه اي باشد و بهتر از بکارگيري مقياس فاصله ( 20ـ 0 ) اجتناب شود .

پيشنهاد مي شود که از آزمون هاي مختلف مانند آزمون در خانه ( taeke home ) و آزمون کتاب باز (open book) نيز استفاده شود .

آزمون در خانه ، به اين صورت اجرا مي شود که سؤالاتي توسط معلم تهيه شده و در منزل توسط دانش آموز ( احياناً با کمک والدين ) پاسخ داده مي شود .

آزمون کتاب باز ، با اين شيوه بعمل مي آيد که، معلم سؤالاتي را تهيه مي نمايد و از دانش آموزان مي خواهد که با کمک کتاب درسي يا کتاب هاي غيردرسي ديگر ـ با نظر معلم ـ به پاسخ دادن به اهتمام ورزند .

7ـ تكاليف درسي

 

   تكاليف درسي يكي از ابزارهاي مهم ارزشيابي توصيفي است در صورتي كه معلم پيشنهاد و بررسي تكاليف را به خوبي مديريت نمايد يكي از ابزارهايي است كه به سادگي مي توان عملكرد دانش آموز را سنجيد. ارزيابي از تكاليف درسي بايستي براساس مقياس هاي مورد نظر در اين طرح صورت گيرد و اگر معلم مقياس ديگري را پيشنهاد مي نمايد ضرورت دارد اين مقياس غير رتبه اي باشد. بررسي تكاليف همراه با اظهار نظر معلم بر كيفيت كار مي افزايد معلم در زمينه ضعف ها و قوت هاي کار توضيحاتي مي دهد كه عمدتاً تشويق كننده باشد. 

تكاليف درسي از منظر تعداد دانش آموزان درگير

تكاليف درسي را از نظر محتوا

 

راهنمای ارزشیابی توصیفی

مقدمه

جزوه اي که در پيش رو داريد، همانگونه که از عنوانش هـويداست مجموعه اي از دسـتورالعمل ها و راهـنمايي هايي است که براي مجريان طرح ارزشيابي توصيفي تهيه و تدوين شده است . ضرورت داشت در اين نوشتار بحثي درباره ارزشيابي تکويني و ارزشيابي عملکردي مطرح مي شد . امّا از آنجا که اين دو عنوان طي جلسات توجــيهي مورد بحث قرار خواهد گرفت لذا از پرداختن به جزئيات آن خودداري نموده  و به ذکر همين نکته بسنده مي شود که اين دو رويکرد در طرح ارزشيابي توصيفي محوريت داشته و لذا شايسته است مجريان محترم طرح به خوبي با آن آشنا شده و بر مفاهيم اساسي آن تسلط پيدا نمايند .

امّا آنچه محور اصلي اين نوشتار است ابزارهاي ارزشيابي توصيفي است .

ابزارهاي ارزشبيابي توصيفي عبارتند از :

پوشه کار ( Port folio ) ، برگ ثبت مشاهدات ، چک ليست يا سياهه رفتار ، برگ ثبت مستمر ارزشيابي ، آزمون ها و تکاليف درسي . کارنامه توصيفي .

 براي هر يک از اين ابزارها توضيحاتي آورده مي شود که اميد است مطلوب و مقبول همکاران واقع شود .

1ـ کارنامه توصيفي

کارنامه توصيفي ابزار جديدي است که براي ارايه باز خورد نتايج ارزشيابي معلم از تلاش و عملکرد دانش آموز در فرآيند ياددهي ـ يادگيري آماده مي شود. اين کارنامه با کارنامه رايج که صرفاً نمرات دانش آموزان در آن درج مي شود ؛ تفاوت بسيار دارد . بنابراين لازم است معلم گرامي با اجزاء و ابعاد اين کارنامه و چگونگي تکميل آن آشنا شود ، معمولاً دانشمندان و متخصصان تعليم و تربيت شخصيت را به چهار بعد عقلاني ، اجتماعي ، عاطفي و جسماني تقسيم مي کنند . رشد همه جانبه دانش آموز هنگامي رخ مي دهد که همه ابعاد شخصيت مورد توجه و مراقبت قرار گيرد . اين کارنامه به معلم اين امکان را مي دهد که به تمامي ابعاد گوناگون شخصيت دانش آموز توجّه نمايد .

کارنامه توصيفي شامل اجزاء و قسمت هاي زير است :

الف ـ مشخصات دانش آموزي

ب ـ حضور و غياب دانش آموز

ج ـ فعاليت هاي برجسته دانش آموز

د ـ عملکرد درسي

هـ ـ ويژگي هاي عمومي

و ـ  جمع بندي عملکرد دانش آموز

ز ـ توصيه هاي معلم

ح ـ نظر والدين

ط ـ تأييد و تصميم

 

د ـ عملکرد درسي

در اين بخش عملکرد درسي دانش آموز بر اساس اطلاعات جمع آوري شده در فرآيند ياددهي ـ يادگيري ارزشيابي مي شود . تفاوت اساسي اين قسمت از کارنامه توصيفي ، با کارنامه رايج در آن است که ؛ اولاً مقياس رتبه اي به کار برده مي شود ( به جاي مقياس فاصله اي 20ـ 0 ) ؛ دوم انتظارات در هر يک از موارد درسي به تفکيک مورد ارزشيابي قرار مي شود .

از آنجا که شناخت درست هر يک از انتظارات و نشانه هاي تحقق آن لازمه ارزشيابي درست است انتظارات مذکور بر اساس اسناد برنامه درسي سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي تدوين شده است . همچنين تلاش شده است که نشانه هاي تحقق هر انتظار نيز بر همين اسناد استوار باشد ، معلم محترم بايستي به اين نکته توجه داشته باشد که داوري درباره تحقق اين انتظارات نبايستي صرفاً ذهني باشد بلکه مي بايست بر اساس شواهد گردآوري شده باشد . به عبارت روشن تر تکميل اين کارنامه مستلزم دو فعاليت مهم و متمايز است :

الف : جمع آوري اطلاعات ؛

ب : داوري در خصوص ميزان تحقق انتظارات ؛

در مرحله اوّل يعني جمع آوري اطلاعات ، معلم شواهد را از تحولات و تغييرات رخ داده شده در دانش آموز در حين فرايند ياددهي ـ يادگيري گردآوري مي نمايد و سپس در مرحله دوم بر اساس مقياس هاي تعيين شده به داوري در خصوص ميزان تحقق انتظارات مي پردازد ، بر اين اساس کارنامه توصيفي زماني تکميل مي شود که اطلاعات لازم فراهم شده باشد .

مقياس ها	درس
	خواندن و نوشتن	رياضي	قرآن	علوم	هنر

هـ  ـ ويژگي هاي عمومي

در اين بخش حيطه هاي عاطفي ، بدني ، اجتماعي دانش آموز بررسي مي شود . معلم مي بايست گزارشي از وضعيت کودک ارايه دهد، تلاش بر اين است که  مشکلات کمتر طرح و برجسته شود ، يعني به جنبه هاي مثبت کودک توجه شود ، در عين حال ضعف هاي کودک نه براي توبيخ و تحقير يا بزرگ نمايي بلکه براي پيگيري و بهبود وضعيت وي مورد توجه قرار گيرد ، در صورت وجود مواردي  ضرورتاً به والدين ، مدير ، يا معاون منعکس شده و از همکاري آنان در رفع و بهبود رفتار کودک استفاده شود ، عمدتاً معلم خود به پيگيري موارد مي پردازد .

 

 

مقياس ها

همانگونه که قبلاً بيان شد مقياس ارزشيابي توصيفي به صورت رتبه اي تدوين شده است ، در اين بخش بنا به ضرورت ، توضيح و تشريح مقياس مورد استفاده در ارزيابي از عملکرد تحصيلي دانش آموز را مورد توجه قرار مي دهيم . مقياس مربوط به ويژگي هاي عمومي نيز در جاي خود مطرح مي شود . مقياس ها و تعريف آنها به قرار زير است :

v   کاملاًً تحقق يافته ( بالاتر از حدّ انتظار ) : اين رتبه در شرايطي به دانش آموز تعلق مي گيرد که در حد و اندازه اي  بالاتر از توقعات معمول ، انتظارات: را در خود محقق کرده باشد ، يعني در صورتي که در آثار و عملکرد دانش آموز پس از بررسي ها ومشاهدات هيچ خطايي يافت نشود و نقصي در عملکرد وي ديده نشود.

v   تحقق يافته: ( در حدّ انتظار ) در شرايطي که دانش آموز در حدّ توقعات معمول انتظار مورد نظر را در خود محقق کرده باشد اين رتبه به وي تعلق مي گيرد . به عبارت ديگر اغلب در بررسي و مشاهدات بعمل آمده حداقل اشتباه و خطا ، حداکثر  2 يا 3 مورد ، در عملکرد و آثار وي ديده مي شود .

v   نسبتاً تحقــق يافته: ( نزديک به حد انتظار ) در شرايطي که کم و بيش ضـعف هايي در عملکرد دانش آموز ديده مي شود و در برخي از نشانه هاي مورد انتظار ، ضعفي از خود نشان مي دهد يعني معلم در حين مشاهدات و بررسي هاي خود از آثار و عملکرد دانش آموز اغلب اوقات خطاهاي بيش از 3 مورد مشاهده کرده است .

v   نيازمند تلاش بيشتر: اين رتبه شرايطي که ضعف هاي جدّي در عملکرد و آثار دانش آموز مشاهده شود به او داده شود يعني اگر در بررسي هاي مشاهداتي که از عملکرد فرد بعمل آمده است اشتباهات مکرر و زياد ديده مي شود ، اين رتبه به وي تعلق مي گيرد . براي روشن شدن نحوه بکارگيري اين مقياس درباره انتظارات ، به يک مثال از درس رياضي اشاره مي کنيم : در درس رياضي يکي از انتظارات اين است که دانش آموز : « مقايسه اعداد ، مجموعه ها و اشياء را انجام بدهد » .

در صورتيکه دانش آموز براحتي و بدون هيچ اشتباهي در طول فرايند يادگيري مقايسه اعداد مجموعه ها و اشياء را انجام داد و در عملکرد وي تمامي نشانه هاي تحقق انتظار مذکور ـ نشانه ها بعداً توضــيح داده
مي شود ـ مشاهده شد رتبه « بالاتر از حد انتظار » را مي گيرد و اگر دانش آموز مذکور با کمترين خطا در حد 2 يا سه مورد در هر نوبت مشاهده نشانه ها ، به هدف فوق رسيده باشد، رتبه ي در حد انتظار را مي گيرد .

و اگر دانش آموز در شناخت و انجام مقايسه ها و نشانه هاي مربوطه ضعفي از خود نشان داد و خطاهاي مشاهد شده، بيشتر از دو يا سه مورد بود، رتبه نزديک به حد انتظار را مي گيردو اگر در شـناخت و انجام مقايسه ها اشتباهات زيادي داشت و ضعف جديد از خود نشان داد، مثلاً در بسياري موارد قادر به تشخيص علامت کوچکتر و بزرگتر نبود رتبه « نيازمند تلاش بيشتر » را مي گيرد .

بعد از تعريف و تشريح مقياس نوبت به تعريف و تبيين انتظارات مربوط به هر ماده درسي مي رسد. در اين بخش انتـظارات از هر ماده درسي بيان مي شود . ذيل هر انتظار شواهد و نشــانه هاي مـربوطه نيز ذکر مي شود، همکاران گرامي بايستي هنگام داوري در خصوص ميزان تحقق هر انتظار به اين شواهد و نشانه ها توجه کنند و اين نشانه ها را در نظر داشته باشند اين نکته پايه و اساس ارزشيابي توصيفي شمار مي رود و ارزشيابي توصيفي نيازمند توجه به چنين نشانه هايي است .

خواندن و نوشتن

اين ماده درسي دو مهارت اساسي و مهم را که از اهداف دوره ابتدايي است ، در بر دارد و از آنجا که آغاز شکل گيري اين دو مهارت در پايه اوّل ابتدايي است توجه و مراقبت معلم نسبت به آن ضروري است ، انتظارات در اين ماده درسي به قرار زير است :

ـ گوش دادن  

نشانه هاي مربوط به اين انتظار که بر اساس تمرينات ، گوش کن و بگو ، بگرد و پيدا کن ، کتاب بخوانيم قابل بررسي است ؛

عبارتند از :

از دستورالعمل هاي ساده پيروي مي کند ، قادر به دريافت ارتباط بين بخـش هاي مخـتلف پـيام است ، درباره ي شنيده ها به اظهار نظر مي پردازد ، با دقت و علاقه و تمرکز به سخنان گوش مي دهد .

ـ سخن گفتن

مهارت سخن گفتن: مهارتي است که دانش آموز مدت ها قبل از ورود به دبستان آن را کسب مي کند . امّا سخن گفتن خوب داراي نشانه هاي است که اين نشانه ها را با تکيه بر تمرينات : به دوستانت بگو ، گوش کن و بگو ، ببين و بگو ، کتاب بخوانيم مي توان در دانش آموزان بررسي کرد ، اين نشانه ها عبارتند از : قبل از سخن فکر مي کند ، از زبان مناسب و کار افزارهاي لازم استفاده مي کند ، در بحث هاي گروهي شرکت فعال دارد ، از کلمات متنوع در سخن گفتن استفاده مي کند ، صوت ها و نشانه ها را به درستي تلفظ مي کند، هنگام سخن گفتن جملات را صحيح بکار مي برد .

ـ روان خواندن

روان خواني مهارتي است که خود شامل اجزاء و عناصري است ، نشانه هاي روان خواني را مي توان به قرار زير فهرست نمود . ( معلم مي تواند اين نشانه ها و شواهد را در حين تمرينات روان خواني ، کتاب خواني ، با هم بخوانيم در کتاب بخوانيم را گردآوري کند ) .

توانايي بلند خواني و صامت خواني را دارد ، هنگام خواندن از لحن و آهنگ مناسب استفاده مي کند ، هدف و منظور نوشته ها را درک مي کند ، به سؤالات متن خوانده شده ، پاسخ مي دهد ، علايم سجاوندي و نقطه گذاري را در جمله ها و متن درک مي کند ، متون ، شعر و داستان متناسب با سن خود را درک مي کند . نشانه هاي فارسي را تشخيص مي دهد .  

ـ نوشتن

معلم مي تواند درست نويسي در حين فعاليتهاي مختلف کلاسي بررسي مي کند ، لزوماً نيازي نيست که اين کار در جلسات آزمون املا انجام گيرد، بلکه در تکاليف ديگر هم مي توان درست نويسي دانش آموز را بررسي کرد تمرينات کتاب بنويسيم از آن جمله اند . در صورت تشخيص معلم، جلسات املاء بايستي از تشريفات استرس آور دور باشد ، يعني  مانند جلسات تمرين و انجام تکاليف باشد ، ارزشيابي از آثار نوشتني هم بايد به صورت کيفي باشد و ضمن ارايه يک رتبه مناسب ، تذکرات و توضيحات لازم را از عملکرد وي در ـ نوشته مورد نظر ـ به دانش آموز ارايه دهد .

 نشانه ها و علايم درسـت نويسي عبارتند از : نشانه هاي فارسي را مي تواند بنويسد ، از جمـله هاي آشـنا مي تواند رونويسي کند ، احساسات و عواطف خود را در جملات کوتاه بنويسد ، از نشانه هاي سجاوندي به درستي استفاده مي کند ، پاسخ سؤالات و تمرينات را مي نويسد ، از واژگان تازه در نوشته هاي خود استفاده مي کند .

ـ زيبا نوشتن  

نشانه هاي تحقق اين انتظار شامل موارد زير است :

رعايت صحيح رسم الخط مورد نظر ، رعايت فاصله بين کلمات و تناسب در اندازه حروف يک کلمه .

 

درس رياضي

انتظارات درس رياضي به دو مرحله تقسيم شده است که مرحله اوّل در گزارش نوبت اوّل و انتظارات مرحله دوّم در گزارش نوبت دوّم تکميل مي شود . از آن جا که انتظارات دقيق و روشن هستند و معلمان گرامي خود براحتي نشانه هاي آن ها را در عملکردهاي دانش آموزان و تمرينات آنان مي توانند بيابند ، نيازي به بيان نشانه ها نيست و به بيان انتظارات اکتفا مي شود .

انتظارات مرحله ي اول در درس رياضي عبارتند از :

ـ جهت يابي و مکان يابي را انجام مي دهد

ـ قادر به برقرار کردن تناظر اعضاي دو مجموعه است

ـ مجموعه هاي عددي و نمادهاي 0 تا 9 را مي نويسد

ـ جمع و تفريق يک رقمي را انجام مي دهد

ـ مقايسه اعداد و مجموعه ها را انجام مي دهد

توضيح اين که دانش آموز بايد بتواند نمادهاي >  <  يا  = براي مقايسه اعداد و مجموعه ها به درستي استفاده کند .

انتظارات مرحله ي دوّم درس رياضي يا انتظارات در پايان سال :

ـ اعداد کمتر از صد را مي نويسد

ـ مفهوم دسته بندي ده تايي را بکار مي برد

ـ مسأله هاي جمع و تفريق را حل مي کند

ـ اشکال هندسي اصلي را مي شناسد

ـ چگونگي استفاده از پول را در زندگي روزمره مي داند

ـ اشياء را از نظر طول و جرم مقايسه مي کند

ـ مفهوم تقارن را درک مي کند

درس قرآن

درس قرآن از جمله دروسي است که به راحتي مي توان با بررسي عملکرد دانش آموز ، پيشرفت وي را مورد ارزشيابي قرار داد . به عنوان پيشنهاد ، مي توان از دانش آموزان خواست که به کمک والدين خود در چند مقطع زماني ، آيات و کلماتي از قرآن را قرائت و ضبط نمايد و نوار کاست آن را تحويل معلم دهند . معلم ميتواند با گوش دادن به اين کاست ها پيشرفت دانش آموز را بررسي و ارزشيابي نمايد .

فعاليت هاي کلاسي و تمرينات و تکاليف نيز شاهد و معياري براي داوري معلم است، بنابراين اين درس هم چندان نيازمند تدارک شرايط امتحان ( کتبي يا شفاهي ) نيست ، آنچه مهم و اساسي است ، ايجاد گسترش علاقه و انس به قرآن است . لذا در اين سطح انتظارات در حيطه عاطفي اساسي تر از حيطه شناختي و مهارتي است ـ گر چه، انتظارات عاطفي در فهرست انتظارات نيامده است ـ بر همين اساس در فرآيند ياددهي ـ يادگيري قرآن، خطاها و اشتباهات وي نبايد به گونه اي جلوه داده شود که او را از قرآن و خواندن آن گريزان نمايد . فعاليت هاي ياددهي ـ يادگيري قرآن عمدتاً به صورت جمعي مثل قرائت جمعي همراه با نشاط انجام گيرد . براي ارزشيابي از درس قرآن مي بايست اين انتظارات مد نظر قرار گيرد :

ـ کلمات و عبارات قرآني را به صورت بخش بخش و يا شمرده مي خواند

ـ در جمع خواني سوره هاي کتاب مشارکت مي کند

ـ دو سوره از هفت سوره کتاب را به انتخاب خود از حفظ مي خواند

ـ داستانهاي قرآني را به صورت خلاصه و به کمک تصاوير به زبان خود بازگو مي کند

در مورد انتظار آخر پيشنهاد مي شود از روش نقاشي و نمايش و قصه گويي بهره گرفته شود . يعني از کودکان بخواهيد برخي از قسمت هاي داستانهاي قرآني را نقاشي کنند يا قصه هاي آن را براي همسالان و همکلاسي هاي خود نقل کنند ارزشيابي عملکرد کودکان در حين اين فعاليت ها صورت مي گيرد .

درس علوم

درس علــوم از جمله دروسي است که انتظاراتش در حيطه دانستني ها ( شناختي ) و مهارت ها و حتي نگرش ها کاملاً مشخص و بارز است . به بيان ديگر هدف اساسي از آموزش علوم، انتقال صرف برخي مفاهيم و دانستني ها به ذهن کودک نيست، بلکه پرورش مهارت هاي شناختي کودک هم ضرورت دارد ـ البته در دروس ديگر مانند رياضي هم مهارت هاي شناختي ضرورت دارد ـ لازم است در حين فرآيند ياددهي ـ يادگيري و همچنين در حين ارزشـيابي اين مهارت ها را در نظر گرفته شود بيشتر اوقات معلم فرصت لازم براي بررسي تحقق اين مهارت ها را دارد . و نکته مهم اين است که شرايط تدريس و فرآيند ياددهي ـ يادگيري به گونه اي باشد، که دانش آموزان درگير اين انتظارات شوند .

انتظارات درس علوم به قرار زير است .

ـ مفاهيم و دانستني هاي پايه در علوم را بداند .

مفاهيم و اهداف دانشي علوم به روشني در محتواي کتاب علوم آمده است . به طور عمده دانش آموز بايد نشان دهد که به درک درست و روشني از هر يک از مفاهيم رسيده است . او بايد در حين فعاليت هاي يادگيري و انجام تکاليف نشان دهد که به هدف مذکوررسيده است نيازي نيست که صرفاً از طريق پرسش ها به اين منظور دست يافت ، يعني با پرسيدن چند سؤال حفظ کردني از ميزان درک فهم کودک آگاه شد ،  بر اساس محتواي کتاب علوم مفاهيم مورد نظر عبارتند از : جانوران ، گياهان ، گرما ، حرکت ، آهن ربا ، آب ، سنگ ، خاک و بهداشت .

ـ فعاليت هاي لازم براي درس علوم را انجام داده است .

از آنجا که تأکيد برنامه درسي علوم، يادگيري در حين تجربه و فعاليت است . لذا فعاليتهاي دانش آموزان براي يادگيري نيز بايد مورد توجه قرار گيرد . آثار و محصولاتي که دانش آموزان بوجود آورده اند ـ گروهي و يا فردي ـ و يا گزارش هايي که تهيه کرده اند، مدّ نظر قرار مي گيرد . در صورتي که فعاليتها به صورت گروهي انجام گرفته باشد نتيجه کار گروه براي هر يک از دانش آموزان در نظر گرفته مي شود ، ضمناً آن دسته از آثار و محصولاتي که قابل نگهداري است ، در پوشه کار نگهداري مي شود، تا در موقع ارزشيابي از عملکرد دانش آموز بازبيني شود .

اين آثار بايستي توسط معلم ارزشيابي شود و در صورت نياز اظهار نظرهايي روي آن درج شود و تاريخ تحويل اثر ثبت شده و در پوشه کار قرار داده شود .

ـ نگرش مثبت نسبت به کارهاي گروهي در رعايت بهداشت وايمني را بدست آورده است.

اگر دانش آموز ( پايه اوّل ) بتواند به تدريج در طي سال ، وجود فرد ديگر را به عنوان هم گروه در انجام فعاليت ها بپذيرد و در انجام کارها و ارايه عقايد رعايت نوبت بکند و به نظر او هم توجه کند به هدفهاي مورد انتظار در توانايي کار در گروه رسيده است و نگرش مثبت در اين زمينه را پيدا کرده است . همچنين اگر اين دانش آموز پس از انجام فعاليت ها ميز خود را تميز و مرتب کند ، دست خود را بشويد و نسبت به نظافت محيط کلاس و مدرسه حساس باشد نگرش مثبت نسبت به بهداشت و ايمني را پيدا کرده است .

ـ در برقراري ارتباط تواناست

دانش آموز پايه اول هنگامي که بتواند انديشه هاي خود را به خوبي و به روش هاي مختلف ( سخن گفتن ، نوشتن ، رسم شکل ، نشان دادن نتايج به شيوه هاي مختلف ) بيان کند ، و در محدودـه سني خود نظر افراد ديگر را که ممکن است آن هم به روش هاي مختلف ( کلامي ، تصويري و ... ) بيان شده باشد درک کند ، در مهارت برقراري ارتباط تواناست . اگر دانش آموز پايـه اول بتواند واژه هاي نو را به صورت کلامي يا تصويري معنا کند و يا به آنچه ديگران مي گويند گوش دهد ، اين مهارت را کسب کرده است .

شاخص هاي برقراري ارتباط علمي عبارتند از :

-> سخن گفتن ، گوش کردن يا نوشتن به منظور دسته بندي ايده ها و روشن کردن مفاهيم

->     يادداشت برداشتن ( به هر صورت تصويري ، کلامي )

->     استفاده از تصاوير ، شکل ... براي انتقال اطلاعات

->     انتخاب وسايل ارتباطي مناسب به طوري که براي ديگران قابل فهم باشد و

ـ اشياء را با دقت مشاهده مي کند

مهم ترين هدف آموزش علوم براي دانش آموزان پايه اول پرورش مهارت مشاهده در دانش آموزان است . مشاهده گر خوب آن فردي است که در شناسايي محيط اطراف از حداکثر حواس خود استفاده مي کند ، يعني از توانايي هاي خود در ديدن ، شنيدن ، بوييدن ، لمس کردن و چشيدن براي جمع آوري اطلاعات از محيط اطراف به خوبي استفاده مي کند . مثلاً در معرفي گياهان ، علاوه بر مشخصات ظاهري آن ، به بو ، جنس برگ ( زبري و نرمي ) ، و مزـه آن هم توجه دارد و پس از آشنايي با ذره بين از آن براي مشاهده جزئيات استفاده مي کند .

نوع اعمالي که نشان دهنده مشاهده عملي هستند به شرح زير است :

·->     استفاده از چند حس

·->     توجه به جزئيات مربوط به جسم

·->     مشخص کردن شباهت ها و تفاوت ها

·->     تشخيص ترتيب رخ دادن وقايع

·->     استفاده از وسايل کمکي براي مطالعه جزئيات

ـ قادر به استفاده از ابزارهاي ساده است

اگر دانش آموز پايـه اول در پايان ترم مي تواند ابزار ساده اي را که در فعاليت هاي اين درس به کار گرفته در مواقع لازم به کاربرد و با ذره بين و آهن ربا و شيوـه استفاده از آن ها آشنايي دارد ، در مهارت کاربرد ابزار تواناست . ( مثلاً در شناخت جزئيات برگ مي تواند از ذره بين استفاده کند )

ـ توانايي پيش بيني برخي رويدادها را دارد

دانش آموز بر اساس دانش قبلي خود مي تواند اتفاقات را پيش بيني کند . مثلاً بيان اين که اگر اين گياه را در آفتاب بگذاريم بهتر رشد مي کند يک پيش بيني است که بر اساس روش قبلي از شرايط لازم براي رشد گياه انجام شده است . پيش بيني کاملاً با حدس زدن تفاوت دارد ، زيرا حدس زدن را نمي توان بر اساس فرضيه يا شواهد و دلايل توضيح داد .

رفتارهاي زير نشان دهنده اين است که پيش بيني به طور عملي انجام شده است .

·-> استفاده از دلايل و شواهد قبلي براي بيان آنچه ممکن است در تجربه فعلي اتفاق افتد .

·->     تميز دادن پيش بيني از حدس

·-> رعايت احتياط در نظر دادن در مورد آنچه اتفاق خواهد افتاد وقتي شواهد و دلايل کافي نيستند .

درس هنر

هنر يکي از مواد درسي ارزشمند است که متأسفانه در برنامه درسي اجرا شده، جايگاه مناسبي ندارد .  و اغلب در عمل مورد بي مهري و کم توجهي قرار مي گيرد ، از آنجا که در ارزشيابي درس هنر با فعاليت هاي دانش آموز و نتايج آن سر و کار داريم، مي توان گفت که اين درس بهترين نمونه براي ارزشيابي عملکرد و ارزشيابي فرايندي ـ تکويني ـ است ، به عبارت ديگر مشاهده دانش آموز در حين فعاليت ، نوعي ارزشيابي فرآيندي است و بررسي محصول کار دانش آموز نوعي ارزشيابي عملکردي است . بسيار بجاست که منتخبي از آثار دانش آموزان در پوشه کار نگهداري شود ، لازم به تذکر است که بايد نمونه هاي نگهداري شده همراه با تاريخ و همچنين اظهار نظر معلم باشد، با بررسي آثار نگهداري شده مي توان سير پيشرفت دانش آموز را بررسي نمود .

انتظارات درس هنر به شرح زير است

ـ ايده هاي خود را در قالب نقاشي و کاردستي و ... ، بيان مي کند .

مهمترين فايده درس هنر آن است که دانش آموز مي تواند افکار و ايده هاي خود را بيان کند. در اين دوران يعني سالهاي اوليه دبستان، نقاشي کودکان جنبه روانشـناختي هم دارد. يعني بر اسـاس نقــاشي هاي آنـان مي توان از روحيات آنها مطلع شد . به هر حال ، لازم است به دانش آموز فرصت داده شود ايده هاي خود را در قالب هاي هنري مختلف نشان دهد . آنچه در اينجا مورد نظر است، اصالت اثر است . يعني آن که دانش آموز کاري را  ارايه دهد، نه آن که از روي الگو يا فکر کس ديگري کشيده باشد . نشانه هاي تحقق اين انتظار، آن است که نخست ، کودک از خودش نقاشي بکشد ، دوم موضوعات را خودش انتخاب کند ، به هر حال دانش آموزان تشويق شوند که کارهاي قالبي و تکراري ارايه ندهند .

ـ از ابزار و مواد در فعاليتهاي هنري به طور مناسب استفاده مي کند .

ابزار و وسايل کار در توليد آثار هنري بسيار متفاوت است ، مانند مداد رنگي ، آبرنگ ، کاغذ رنگي ، چسب ، قيچي ، مداد شمعي و ... به طور کلي دانش آموز بايست نخست وسايل را بشناسد و به طور صحيح از آنها استفاده کند . مي توان  انتظار را در حين عمل دانش آموز مشاهده واز آن ارزشيابي نمود .

ـ فعاليت ها و آثار هنري دانش آموز داراي جذابيت است .

سادگي و زيبايي ، در آثار هنري دانش آموزان از نشانه هاي جذابيت آثار به شمار مي رود.

ـ خلاقيت و ابتکار در آثارش ديده مي شود .

نو بودن اثر ، بيان جديدي و يا نگاه جديدي به مفهوم يا موضوع است که  نشان از خلاقيت اثر دارد .

مثلاً، ممکن است دانش آموز درباره موضوع « دوستي » طرح نقاشي بديعي ارايه دهد که قبلاً ديده نشده است .

 

گزارش گردهمايي سراسري ناظران علمي طرح ارزشيابي توصيفي

باسلام وخسته نباشي خدمت كليه مسئولان، ‏ مديران وآموزگاران مجري طرح ارزشيابي توصيفي

  با احترام ضمن معرفي آماري طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي در استان خراسان جنوبي وتشكر از مدارسي كه پيشنهادات و نقطه نظرات خود را به منظور ارائه به مسئولان طرح در وزارت آموزش وپرورش ارائه نمودندخلاصه اي از برنامه هاي گردهمايي سراسري ناظران علمي طرح ارزشيابي توصيفي مورخه 13و 14 دي ماه 1384 بندرعباس به حضورتان به شرح ذيل تقديم مي گردد.

الف- جدول آماري طرح ارزشيابي توصيفي در استان خراسان جنوبي

 

جمع كل دانش آموزان	تعداد دانش آموزان پايه دوم	تعداد دانش آموزان پايه اول	تعداد كلاس	تعداد مدارس	تعداد مناطق مجري	سال تحصيلي	رديف
48	-	48	2	1	1	84-83	1
601	48	553	27	12	5	85-84	2

 

ب- مناطق مجري طرح در استان خراسان جنوبي در سال تحصيلي 85-84

نام منطقه	رديف
بيرجند	1
خوسف	2
قاين	3
سرايان	4
نهبندان	5

 

 

ج- آمار همكاران مجري طرح به تفكيك جنسيت

جمع كل				زن		مرد
آموزگار		مدير		آموزگار	مدير	آموزگار	مدير
زن	مرد	زن	مرد	22	7	5	5
22	5	7	5

 

 

د- تعداد آموزشگاهها و دانش آموزان تحت پوشش طرح در سال تحصيلي 85-84

تعدا دانش آموز	تعداد آموزشگاه	نام شهرستان
423	6	بيرجند
70	2	قاين
35	2	نهبندان
33	2	خوسف
40	2	سرايان

 

ه: تعداد كلاسها در مناطق مجري طرح در سال تحصيلي 85-84

جمع كل	جمع كل پسر	پسر			جمع كل دختر	دختر				شهرستان	رديف
		سوم	دوم	اول		سوم	دوم	اول
17	7	-	-	7	10	-	2	8	بيرجند		1
4	4	-	-	4	-	-	-	-	قاين		2
2	-	-	-	-	2	-	-	2	نهبندان		3
2	-	-	-	-	2	-	-	2	خوسف		4
2	-	-	-	-	2	-	-	2	سرايان		5
27	11	-	-	11	16	-	2	14			جمع

و:تعداد دانش آموزان به تفكيك كلاس و جنسيت در سال تحصيلي 85-84

جمع كل	جمع كل پسر	پسر			جمع كل دختر	دختر			شهرستان	رديف
		سوم	دوم	اول		سوم	دوم	اول
423	188	-	-	188	235	-	48	187	بيرجند	1
70	70	-	-	70	-	-	-	-	قاين	2
35	-	-	-	-	35	-	-	35	نهبندان	3
33	-	-	-	-	33	-	-	33	خوسف	4
40	-	-	-	-	40	-	-	40	سرايان	5
601	258	-	-	258	343	-	48	295		جمع

ز: رئوس برنامه هاي اجرا شده در گردهمائي ناظران علمي كشور در محل باشگاه فرهنگيان بندر عباس

1-       تلاوت قرآن

2-       اجراي سرود

3-       سخنراني آقاي هاشمي پور معاون محترم آموزش وپرورش عمومي استان هرمزگان

4-       گزارش ناظر علمي طرح ارزشيابي توصيفي استان هرمزگان جناب آقاي جوادي

5-       كارگاه آموزشي الگوي تكرار پايه توسط دكتر محمد حسني

6-       ارائه گزارشهاي منتخب از استانهاي مجري طرح ارزشيابي توصيفي (خراسان جنوبي، ‏ كردستان‏، كهكيلويه و بوير احمد)

7-       كميسيون با موضع نقد وبررسي الگوي تصميم گيري پايه

8-       كميسيون با موضوع بررسي محتواي آموزشي مناسب براي دوره هاي آموزشي ارزشيابي توصيفي براي مجريان طرح در آينده

9-       سخنراني سركار خانم دكتر علم الهدي با موضوع زيرسازه هاي فلسفي ارزشيابي

10-بيانات آقاي سياري رياست محترم سازمان آموزش وپرورش استان هرمزگان

11-سخنراني دكتر احمدي سرپرست محترم معاونت آموزش پرورش عمومي وزارت آموزش وپرورش

     12- اختتاميه:

ح: اهم اقدامات حمايتي انجام شده توسط سازمانهاي آموزش وپرورش استانها در خصوص طرح ارزشيابي توصيفي

1-       اختصاص كامپيوتر و دستگاه تكثير وجزوات آموزشي ‏، كتاب ، لوازم التحريرو.... به مدارس مجري

2-       اجراي كارگاههاي متعدد آموزشي بطوري كه در بعضي از استانها از جمله هرمزگان 8 كارگاه اجرا شده است.

3-       آموزش مديران ودفترداران از طريق كارشناسي فن آموري به منظور استفاده بهينه از رايانه و اينترنت

4-       مصاحبه با كارشناسان طرح وچاپ در روزنامه ها ومجلات محلي

5-       اهداء راديو ضبط و بن كتاب به مدارس مجري از طرف سازمانهاي آموزش وپرورش

6-       همايشهاي استاني

7-       اجراي دوره هاي 30 و 16 ساعته ضمن خدمت

8-       تفاهمنامه بين سازمان آموزش وپرورش و معاونت آموزش عمومي وكارشناسي ارزشيابي تحصيلي جهت اخذ بودجه بيشتر و حمايت از مدارس و معلمان مجري طرح و.........

ط: اهم مسائل مطرح شده در استانها در خصوص طرح ارزشيابي توصيفي

1-       عدم تناسب سرانه مدارس با هزينه هاي سرمايه اي ومصرفي كلاسها

2-       تراكم بالاي دانش آموزان

3-       ادغام دانش آموزان ديرآموز

4-       نبودن امكانات تبليغاتي جهت ارائه به اولياء دانش آموزان

5-       افزايش زحمت مديران وآموزگاران وعدم تخصيص حق الزحمه

و..............

لازم به توضيح است كليه مسائل ومشكلات مطرح شده از طرف مجريان طرح در استان خراسان جنوبي به صورت مكتوب به مسئولان وزارتخانه ارائه گرديد كه روي وبلاگ وزارتخانه ثبت خواهد شد.

ي: پيشنهادات ارائه شده از سوي ناظران علمي استانها و مصوبات:

1-       براي هر كلاس مجري طرح 4 ميليون ريال سرانه تخصيص يابد

2-       تراكم دانش آموزان به 20 نفر در هر پايه تقليل يابد.

3-       دوره هاي آموزشي رايانه براي مسئولين ودفترداران برگزار گردد.

4-       تقاضاي تشويقي براي مجريان (كه در حال حاضر يك مورد تشويق نامه از طرف مدير كل ارسال خواهد شد)

5-       سال ديگر هم براساس تقاضاي مدارس ،طرح آزمايشي اجرا خواهد شد.

6-       طرح توصيفي تا پايه سوم را در برخواهد گرفت وبعد از پايه سوم دانش آموزان وارد طرح نظام قديم (غير توصيفي)خواهند شد.

7-       معلمان زياد درگير  ابزارهاي ارزشيابي توصيفي (پوشه كار و....)نشوند مهم رسيدن به اهداف است.

8-       مي شود دوره هاي 30و16 ساعته ضمن خدمت را به صورت كلاسهاي 46 ساعته اجرا كرد ضمن اينكه پيشنهاد شد ساعت كلاس افزايش يابد

9-       در دوره پيش دبستاني به هيچ عنوان مربيان حق نمره دادن ندارند.

10-در خصوص تكرار پايه ، پيشنهاد دهنده وتصميم گيرنده معلم كلاس است وشوراي مدرسه تاييد كننده است.

11-در مورد دانش آموزان برجسته در قسمت توصيه هاي معلم در گزارش پيشرفت تحصيلي(كارنامه توصيفي)مي توان براي توسعه مهارتهاي آنان فعاليتهاي غني سازي (شركت در كلاسهاي خاص ‏ ، اجراي تكاليف خاص و...... )را ارائه كرد.

12- براي مجريان طرح پيشنهاد شده درارتقاء شغلي و موارد مشابه امتياز ويژه در نظر گفته شود ضمن اينكه بعضي استانها اين پبشنهاد را عملي كرده اند.

13- براي معلمان ومديران و مسئولان جديد درسال آينده كلاسهاي ضمن خدمت اجرا خواهد شد.

14- 2 نفر از همكاران براي سال آينده به عنوان مدرس دوره خواهندديد.

 

 

 

 

 

 

ك: پرسش ها وپاسخ ها

سوال 1 : براي دفاتر شاخص پايه اول ودوم كه جهت نمره كيفي جايي در نظر گرفته نشده است چه كنيم؟

پاسخ : دفتر شاخص لازم نيست قصد ارزشيابي توصيفي بر ساده سازي كارهاست مي شود از يك دفتر ساده استفاده كرد.

سوال 2: در برنامه آموزشي كارشناسي ارتقاء سازمان براي بعضي از افراد مثل معلمين راهنما، سرگروههاي آموزشي ‏و...... گذراندن دوره هاي آموزشي ضمن خدمت 30 و16 ساعته ارزشيابي توصيفي پيش بيني نشده است چه بايدكرد؟

پاسخ : تقاضا كنند تا موافقت شود در بعضي استانها اين كار انجام شده است.

سوال 3: براي ثبت نمرات پايه هاي ارزشيابي توصيفي سالهاي گذشته ( اول و دوم)وگرفتن دفتر آمار وامتحانات نرم افزار ارسال نشده است؟

پاسخ: دستورالعمل 1و2 ارسال شده، از بخش انفورماتيك سازمان گرفته شود ودستور العمل 3 با ويرايش ارسال خواهد شد.

دفتر امتحانات وآمار نمي خواهد (قصد بر ساده سازي است)گزارشهاي پيشرفت تحصيلي (كارنامه توصيفي)كه در پايان سال از كامپيوتر گرفته مي شود صحافي وحكم دفتر امتحانات را خواهد داشت.

سوال 4: آيين نامه امتحانات نداريم؟

پاسخ : زمان زيادي طول مي كشد تا تنظيم و ارسال شود ،در دست اقدام است.

سوال 5: در خصوص معلمين سيار از جهت آموزش ضمن خدمت ودادن نمره توسط آنان چه كنيم؟

پاسخ : آموزش را سازمان درخواست كند تا به همراه ساير معلمان دوره ببيند اما در خصوص نمره مي شود به دو شكل عمل نمايند الف: نظر خود را به معلم اصلي اعلام ونمره توصيفي توسط معلم اصلي داده شود. ب: با راهنمايي معلمان اصلي ‏، خودشان نمره توصيفي بدهند.

سوال 6: براي اوليايي كه اصرار دارند قبل از نوبت اول نتايج فرزندانشان را دقيق بدانند ويا آنرا به سازمان محل خدمتشان ارائه نمايند مي شود به جاي بازخورد توصيفي نمره توصيفي يا نمره (20-0 )داد؟

پاسخ : اشكالي ندارد.

سوال 7 : مفاد كارنامه (گزارش پيشرفت تحصيلي)را از نظر ماهوي وشكلي مي شود تغيير داد؟

پاسخ : تا جايي كه ساختار تغيير نكند اشكالي ندارد.

سوال 8: براي دانش آموزاني كه در تابستان حد نصاب را براي ارتقاء پيدا نكنند آيا كلاسهاي تابستاني تشكيل مي شود؟

پاسخ : بلي ، اشكالي ندارد تشكيل كلاس نوعي مداخله است.

سوال 9 : ژوري ريزنمرات (ليست دبير)از سيستم گرفته نمي شود.

پاسخ : لازم نيست امضاء معلم در گزارش پيشرفت تحصيلي (كارنامه توصيفي )كافي است.

 

سوال 10: براي مجريان طرح مزايايي در نظر گرفته شده است ؟

پاسخ : در دست اقدام است.

سوال 11: در چند پايه قرار است طرح اجرا شود ؟

پاسخ : پايه هاي اول ، دوم ، سوم

سوال 12: بودجه وكتب لازم پيش بيني شده است؟

 پاسخ : در دست اقدام است.

سوال 13:در فرم گزارش پيشرفت تحصيلي ، عملكرد درسي ستون ملاحظات دقيق توضيح داده نشده است كه چه مواردي در آن قيد گرددفقط در سطر آخر ص 51 (كتاب جلد آبي دكتر حسني راهنماي ارزشيابي توصيفي)نوشته شده كه در ستون ملاحظات ميتوان به پيشرفت و تلاش اشاره كرد؟

پاسخ: اين ستونهااز انعطاف برخوردار است وبا تشخيص معلم اقدام مي شود.

سوال 14: در قسمت د- توصيه هاي معلم ه-تاييد وتصميم در فرم گزارش پيشرفت تحصيلي جايي براي اظهار نظر معلم سيار در نظر گرفته نشده است ؟ پاسخ : با معلم اصلي هماهنگ كنند وسپس اقدام شود.

سوال 15: آيا معلمان سيار هم براي هنر وورزش بايد پوشه كار تهيه كند ونمرات توصيفي بدهند ؟ بله

سوال 16 :ص 81 كتاب راهنماي ارزشيابي توصيفي در قسمت ارائه گزارش پيشرفت تحصيلي به والدين از نسخه خلاصه شده گزارش پيشرفت كامپيوتر نام برده است كه نقش دفتر امتحانات سابق را دارد ولي تاكنون به مدرسه نرسيده است منظور از اين نسخه چيست؟

پاسخ : مورد ويرايش 1و2 در سيستم هست ويرايش 3 در حال آماده شدن است كه كه مي فرستيم 1و 2 را پرينت كنند كه نقش دفتر امتحانات را خواهد داشت.

سوال 17: با دانش آموزان دير آموز وداراي نيازهاي ويژه در كلاسها چه كنيم؟ پاسخ : بايد كمك كرد.

ل: در حال حاضر كه امتحانات نوبت اول شروع شده است به شرح ذيل عمل كنيد:

طبق بند 8 ص 80 كتاب ارزشيابي توصيفي تاليف علي آبادي وبهروان تحت عنوان : چگونگي ارائه گزراش پيشرفت دانش آموز(كارنامه توصيفي)(ص 80 تا 82)عمل شود وگزارش پيشرفت به صورت حضوري در اختيار اولياء قرار گيرد ودر كامپوتر بعد از دريافت نرم افزار از اداره وكاشتن آن ثبت گردد لازم به توضيح است براي هر دانش آموز يك فرم گزارش پيشرفت (پايه اول و دوم)تهيه گرددو اشتباه چاپي كتاب راهنماي ارزشيابي توصيفي تاليف دكتر حسني كه برگهاي دوم گزارش پيشرفت تحصيلي(بند ج  عملكرد درسي) پايه اول ودوم جابجا شده است مورد ملاحظه قرار گيرد در اين خصوص برگهاي گزارش پيشرفت تحصيلي ضميمه كتاب ارزشيابي تاليف (علي آبادي وبهروان)مد نظر قرار گيرد.

 

 

دستور العمل اجرائي الگوي تصميم گيري تكرار پايه

نحوه استفاده از الگو

1-       در اواخر شهريور ماه و بعد از انجام تمامي مداخله هاي ممكن و ارزشيابي از وضعيت پيشرفت تحصيلي دانش آموز‏، در صورتي كه در بيشتر انتظارات آموزش دروس اساسي به ويژه رياضي و بخوانيم و بنويسيم در حد مناسبي نبود(رتبه نيازمند تلاش بيشتر) معلم مربوطه پيشنهاد تكرار پايه براي دانش آموز را به مدير مدرسه به همراه مدارك لازم (پوشه كار وگزارش پيشرفت تحصيلي و....)ارايه مي دهد . مدير مدرسه موضوع را در شوراي مدرسه طرح مي كند.

2-       شورا براساس اطلاعات جمع آوري شده از دانش آموز و حتي آشنايي اعضاي شورا با او ، نمون برگ پيوست را تكميل مي نمايد . در جهت تكميل نمودن برگ توجه به اين نكات لازم است:

2-1 در صورتي كه درباره عاملي ،اطلاعات كافي در اختيار نباشد ، رديف مربوط به آن مسكوت گذاشته مي شود.

2-2 براي مشخص نمودن برخي عوامل لازم است بادانش آموز و والدينش گفتگو شود ونظر آنها در تصميم گيري لحاظ شود.

2-3 تعداد عوامل موافق با تكرار پايه براساس وزنشان شمرده مي شود، در صورتي كه تعداد اين عوامل نسبت به عوامل مخالف بيشتر بود تصميم به تكرار پايه گرفته مي شود.

3-       4 بعد از ابلاغ تصميم گرفته شده به والدين ، لازم است ، دانش آموز جهت پذيرش اين تصميم توجيه شود . به ويژه زماني كه كودك نگرش مناسبي در اين باره نداشته باشد اينكار ضرورت مي يابد همچنين شورا بايد توصيه هايي به معلم آينده براي حمايت وپشتيباني دانش آموز ارائه دهد اين توصيه ها بايد كاملا عيني و مشخص بوده وكلي گويي نشود.

4-       در صورتيكه تصميم بر عدم تكرار پايه شود ، بايد شورا براساس نيازهاي آموزشي دانش آموز، برنامه هايي براي بهبود و رفع ضعف هايي شناخته شده كودك ارائه شود.به عنوان مثال يك دوره آموزشي ويژه در اوايل مهرماه و يا توصيه به معلم براي طراحي تكاليف ويژه براي بهبود عملكرد دانش آموز در انتظارات آموزشي مشخص شده در آغاز سال تحصيلي

 

منفي		مثبت		موارد	رديف
	كم	متوسط	زياد	معلوليت جسمي	1
	كم	متوسط	زياد	نقص رشد جسماني	2
ندارد	كم	متوسط	زياد	ديرآموزي وكم آموزي ( دائمي)	3
ندارد	كم	متوسط	زياد	عدم رسش رواني (رفتار عاطفي واجتماعي)	4
ندارد	كم	متوسط	زياد	عدم رسش عصبي	5
	كم	متوسط	زياد	خودپنداره(آسيب ديدن)	6
بسيار زياد	متوسط	كم		توانايي عمل مستقل	7
	بلي	خير		داشتن تكرار پايه	8
ندارد	كم	متوسط	زياد	غيبت	9
	رفتاري	يادگيري		ماهيت مشكل	10
	خير	بلي		مهارت ها و قابليت هاي اساسي	11
	منفي	مثبت		نگرش كودك نسبت به تكرار پايه	12
	منفي	مثبت		نگرش والدين	13
	بلي	خير		خواهران وبرادران	14
	بلي	خير		حمايت والدين	15
	خير	بلي		در دسترس بودن معلم يا مدرسه ديگر	16